AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

İbrâhim Paşa-Sansâr

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 45 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Merzifonludur. Sipâhî Ali Ağa’nın oğludur. Sadr-ı esbak Kara Mustafa Paşa etbâ’ından olup kâim-makâmlığında Sultâniye-i Merzifon evkâfı mütevellîsi, Merzifon voyvodası, ba’dehû Amasya’da Sultân Bâyezîd evkâfı mütevellîsi ve mükerreren Amasya [118] mütesellimi oldu. Kara Mustafa Paşa’nın sadâretinde mîr-livâ, ba’dehû Mar’aş Beyler beyi olup vilâyât-ı sagîreyi devrederek 1099 senesi evâhirinde vefât etdi.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Merzifonludur. Sipahi Ali Ağa'nın oğludur. Eski sadrazam Kara Mustafa Paşa'nın adamlarındandı; Kara Mustafa Paşa'nın kaymakamlığı sırasında Merzifon padişah vakıfları mütevellisi, Merzifon voyvodası, sonra Amasya'da Sultan Bayezid vakıfları mütevellisi ve birçok kez Amasya mütesellimi oldu. Kara Mustafa Paşa'nın sadrazamlığında sancak beyi, sonra Maraş beylerbeyi olup küçük vilayetleri dolaşarak 1099 yılının sonlarında [1688] vefat etti.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • sipâhî: tımar sahibi atlı asker
  • etbâ': adamlar, taraftarlar
  • voyvoda: vergi toplama ve düzen işlerine bakan yerel görevli
  • mütevellî: vakıf yöneticisi
  • mütesellim: bir şehri vekil olarak yöneten görevli
  • mîr-livâ: sancak beyi
  • beylerbeyi: eyalet yöneticisi
  • vilâyât-ı sagîre: küçük vilayetler

Bir Kara Mustafa Paşa Adamının Kariyeri

İbrâhim Paşa'nın kariyeri, Merzifon'dan çıkıp Kara Mustafa Paşa'nın himayesinde yükselen birçok kişininki gibidir. Önce Merzifon'da padişah vakıflarının yönetimi ve voyvodalık, sonra Amasya'da Sultan Bayezid vakıflarının mütevelliliği ve mütesellimlik, daha sonra sancak beyliği ve beylerbeyilik gelir. Kara Mustafa Paşa, 1634-35 sıralarında Merzifon yakınındaki Mirince köyünde doğmuş bir sipahi oğludur; 1676'da sadrazam olmuştur. Merzifon'da yaptırdığı külliye ise 1679'da tamamlanmıştır. Vakıf yönetimiyle ilgili görevler (evkâf mütevellisi, Merzifon voyvodası) bu külliyeyle ve vakıf yapısıyla ilişkili olabilir; ancak maddede "Sultaniye evkâfı" denilen vakıfların hangisi olduğu belirtilmiyor.

Ad ve Dönem

Hüsameddin ölüm tarihini 1099'un sonu olarak verir; bu yıl Kara İbrâhim Paşa'nın devrildiği ve onun adamlarının sıkıştırıldığı yıllara yakındır (bkz. 6-132 ve 6-137). Maddede "Sansâr" lakabının nereden geldiği açıklanmaz; İbrâhim Paşa'nın kendisine dair Hüsameddin dışında bir kayıt bulunamadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 45–45. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

6. Cilt içindekiler