Amasyalıdır. A’yândan el-Hâc Halîl Efendi bin el-Hâc Hâfız Osmân Efendi bin Dâniş Mehmed Efendi’nin oğludur. Pederinin vefâtında yerine Köyceğiz Câmii imâmı olup sadâ ve servetiyle iştihâr ederek hâcıyân ve a’yân meclislerine mükerreren a’zâ oldu. 1183 senesi cumâdelâhiresinde vefât etdi.
Hâfız-ı Kur’ân, vâlidesi tarafından sâdâd-ı Hüseyniyyeden, halûk, hânedân idi. Oğulları es-Seyyid Hâfız Osmân, Mehmed, Halîl Efendilerdir. Es-Seyyid Halîl Çelebi 1184’de bilâ-veled vefât etdi. Ahfâdından es-Seyyid Abdulkâdir bin es-Seyyid Mehmed bin es-Seyyid el-Hâc Hâfız Osmân Efendi 1277’de Sâbıkuddîn Mahallesi’nde vefât etdi.
Günümüz Türkçesiyle
Amasyalıdır. Eşraftan el-Hâc Halîl Efendi'nin oğludur; Halîl Efendi, el-Hâc Hâfız Osman Efendi'nin, o da Dâniş Mehmed Efendi'nin oğludur. Babasının ölümü üzerine yerine Köyceğiz Camii imamı oldu. Güzel sesi ve zenginliğiyle ün kazanarak hacıların ve eşrafın meclislerine defalarca üye oldu. 1183 [1769-70] yılı cemâziyelâhiresinde vefat etti.
Kur'an hâfızıydı. Annesi tarafından Hüseynî seyyidlerdendi. Yaratılışı güzel, soylu bir ailenin mensubuydu. Oğulları es-Seyyid Hâfız Osman, Mehmed ve Halîl Efendilerdir. Es-Seyyid Halîl Çelebi 1184'te [1770-71] çocuksuz öldü. Torunlarından es-Seyyid Abdülkâdir bin es-Seyyid Mehmed bin es-Seyyid el-Hâc Hâfız Osman Efendi 1277'de [1860-61] Sâbıkuddîn Mahallesi'nde vefat etti.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- a'yân: kentin ileri gelenleri, eşraf
- pederi: babası
- sadâ: ses
- iştihâr: ün kazanma
- hâcıyân: hacılar
- mükerreren: defalarca
- a'zâ: üye
- sâdâd-ı Hüseyniyye: Hz. Hüseyin soyundan gelen seyyidler
- halûk: yaratılışı güzel, ahlakı iyi
- hânedân: soylu aile
- bilâ-veled: çocuksuz
- ahfâd: torunlar, sonraki kuşaklar
Aynı Adların Karışması
Dânişzâde ailesinde Halîl, Osman ve İbrahim adları kuşaktan kuşağa tekrar ettiği için maddeyi dikkatle okumak gerekir. Metnin kurduğu zincire göre bu İbrahim Efendi, Halîl Efendi'nin oğludur. Bir sonraki maddedeki Fenerci İbrahim Efendi ise Halîl'in kardeşidir, yani bu İbrahim Efendi'nin amcasıdır. Aynı adı taşıyan amca ile yeğeni birbirinden Hüsameddin'in lakapları ayırır: biri Dânişzâde, öteki Fenerci.
Madde mesleği değil soyu öne çıkarır. Babadan oğula geçen imamlık, annenin seyyid soyu, oğulların adları ve ölüm tarihleri art arda sıralanır. Bu da kitabın Amasya'nın ileri gelen ailelerini kaydeden bir tür soy defteri gibi de okunabileceğini gösterir. Köyceğiz Camii ve Sâbıkuddîn Mahallesi hakkında okuduğum kaynaklarda bilgi bulunamadı; mahallenin bugünkü adı doğrulanamadı. Başka kaynaklarda bu kişiye dair bilgiye de rastlanmadı.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 60–61. amasya.bel.tr