Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 61 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU
[172] Samsun sancağı dâhilinde Çarşamba kazasına mülhak Canik nâhiyesinden Ahmed’in oğludur. Amasya’da Iydîzâde Allâme el-Hâc Âkif Mustafa Efendi’den ulûm-ı akliyeyi, Çorumlu es-Seyyid el-Hâc Ali Efendi’den ulûm-ı şer’iyeyi ahz ü ikmâl edib ders-i âm oldu.
Otuz yıldan ziyâde neşr-i ulûma himmet, Enderûn Mahallesi Câmi-i şerîfinde icrâ-yı va’z u nasihat ederek iştihâr edib hâcıyân u a’yân meclislerine a’zâ olduğu hâlde 1186 sâline doğru vefât etdi. Âlim, fakîh, natûk, kâmil bir zât idi.
Samsun sancağına bağlı Çarşamba kazasına ait Canik nahiyesinden Ahmed'in oğludur. Amasya'da Iydîzâde Allâme el-Hâc Âkif Mustafa Efendi'den akla dayanan ilimleri, Çorumlu es-Seyyid el-Hâc Ali Efendi'den dinî ilimleri öğrenip tamamlayarak genel ders verme yetkisi aldı.
Otuz yıldan fazla ilmin yayılmasına çaba gösterdi. Enderun Mahallesi Camii'nde vaaz ve nasihat vererek ün kazandı ve hacıların ile eşrafın meclislerine üye olduğu hâlde 1186 [1772-73] yılına doğru vefat etti. Âlim, fıkıh bilgini, belagatli, olgun bir kişiydi.
İbrahim Efendi, Amasya dışından gelip kente yerleşmiş bir âlimdir; Canik, Samsun çevresindeki bölgenin eski adıdır. Aynı yıllarda Canik, Osmanlı idaresinde güçlü bir âyan ailesinin merkeziydi. Canikli Hacı Ali Paşa 1762'de Canik muhassılı oldu, 1772'de Amasya sancağını malikâne olarak aldı, 1773 sonunda Trabzon sancağı da kendisine verildi. İbrahim Efendi'nin Canikli ailesiyle bir ilişkisi Hüsameddin'in metninde belirtilmez; coğrafi yakınlık dışında bir bağ kurulamaz.
Hocalarından Iydîzâde Âkif Mustafa Efendi, aklî ilimlerde bu kişiyi yetiştiren Amasya müftüsü ve müderrisidir; 1173'te [1759-60] ölmüştür. Enderun Mahallesi'nin bugünkü karşılığı ve camiin durumu hakkında okuduğum kaynaklarda bilgi bulunamadı.
Birincil kaynaklar
Akademik çalışmalar
Diğer kaynaklar