AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

İbrâhim Efendi-Şeyhü’l-Kurrâ el-Hâc

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 60 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Amasyalıdır. Amasya’nın cihet-i garbiyesinde Amasya şehri dâhilinde sayılan Şeyh Cu’î köyünden Yahyâ adlı bir kimsenin mahdûmu olup Cu’î el-Hâc İbrâhim Efendi diye meşhûr olduğundan terceme-i hâli aşağıda harf-i cim’de gelir.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasyalıdır. Amasya'nın batı yönünde, Amasya şehri içinde sayılan Şeyh Cu'î köyünden Yahya adlı bir kimsenin oğludur. "Cu'î el-Hâc İbrahim Efendi" diye ünlü olduğundan biyografisi aşağıda "cim" harfi altında gelir.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • şeyhü'l-kurrâ: Kur'an okuma (kıraat) bilginlerinin başı
  • cihet-i garbiyye: batı yönü
  • harf-i cim: Arap alfabesindeki "cim" harfi; kitap maddeleri alfabetiktir
  • terceme-i hâl: hayat hikâyesi, biyografi

Cu'î İbrahim Efendi'nin Kendi Maddesi

Bu madde bir yönlendirmedir; asıl biyografi kitabın "cim" harfi maddesinde yer alır. Orada anlatılana göre İbrahim Efendi, Amasya'da Kur'an'ı ezberlemiş, Hâfız el-Hâc Yusuf Efendi'den yedi ve on kıraati öğrenmiş, ardından Akdağlı el-Hâc Mustafa Efendi'nin ders halkasına katılmıştır. Amasyalı Halil Efendi'den kıraat ilmini okumuş, sonra icazet alıp Sultan Bayezid Camii'nde Kur'an ve tecvid dersi vermeye başlamıştır. Sultan Hatun Dârülkurrâsı'nın şeyhi, 1151'de [1738-39] Feyziye Medresesi müderrisi olmuştur.

Hayatında bir kırılma, 1171'in zilhiccesindedir [1758]. Hüsameddin'e göre Sivas valisi Zaralızâde Mehmed Paşa'nın zulümlerinden doğan bir olaya karışmakla suçlanmış ve müftü el-Hâc Mehmed ile diğer bazı Mehmed Efendilerle birlikte Mağusa Kalesi'ne gönderilmiştir. 1173 muharreminde [1759] affedilip dönmüş, ellerinden alınan görevler kendisine geri verilmiştir. 1179'un zilhiccesinde [1766] vefat etmiştir. Hüsameddin onu "kıraat ve tecvid ilminin tek ustası" diye niteler. Aynı yıl, aynı ciltte Laz Hoca (186. madde) da vefat eder; iki İbrahim Efendi çağdaştır.

Şeyh Cu'î Köyü

Köyün adı, aynı maddeye göre, Şeyh Cu'î er-Rûmî'den gelir. Hüsameddin'in anlattığına göre Kelkis adlı köyü büyük ölçüde imar eden bu zat, köye "Şeyh Cu'î Karyesi" adını vermiş, bağlarını çiçekli ve meyveli ağaçlarla donatmış, burası "Şeyh Cu'î Bağları" diye ünlenmiştir; halk dilinde bugün "Cığcığı" denilmektedir. Şeyh Cu'î'nin silsilesi Sultan Veled'e dayanır. Köyün bugünkü adı ve durumu bu çalışma sırasında doğrulanamadı.

Başka kaynaklarda bu kişiye dair bilgiye rastlanmadı.

Kaynakça

6. Cilt içindekiler