AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

İbrâhim Efendi-Gözübüyükzâde es-Seyyid

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 55 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Amasyalıdır. Amasya fuzalâsından “Gözübüyük Müderris” demekle meşhûr olan Eğraklızâde es-Seyyid Mehmed Efendi bin Yûsuf Efendi mahdûmudur. Ulemâdan tahsîl-i ulûm ederek ders-i âm oldu. Bir müddet mahkeme-i şer’iyye baş-kâtibi, 1143’de Havza’da Fîrûz Ağa Medresesi müderrisi olarak oraya gönderildi. Ba’dehû Havza kadısı olduğu hâlde 1152 senesinde vefât etdi. Ulemâdan idi.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasyalıdır. Amasya fazıllarından "Gözübüyük Müderris" diye tanınan Eğraklızâde es-Seyyid Mehmed Efendi bin Yûsuf Efendi'nin oğludur. Âlimlerden ilim öğrenip ders-i âm oldu. Bir süre şer'iyye mahkemesi başkâtipliği yaptı; 1143'te [1730-31] Havza'da Fîrûz Ağa Medresesi müderrisi olarak oraya gönderildi. Sonra Havza kadısı iken 1152'de [1739-40] öldü. Âlimlerdendi.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • fuzalâ: bilgili, fazıl kişiler
  • ders-i âm: halka açık ders veren müderris
  • mahkeme-i şer'iyye baş-kâtibi: şer'iye mahkemesinin yazı işleri başkanı
  • müderris: medresede ders veren öğretmen
  • nâib/kadı: yargı görevlisi

Havza'da Bir Müderris Kadı

Havza bugün Samsun'a bağlı bir ilçedir; 19. yüzyıl salnamelerinde Sivas vilayeti Amasya sancağına bağlı bir nahiye, daha sonra kaza olarak görünür. Hüsameddin'in anlattığı sıralama şöyledir: ders-i âm, mahkeme başkâtipliği, Havza'da müderrislik, en sonunda Havza kadılığı.

Fîrûz Ağa Medresesi hakkında okunabilen kaynaklarda Havza'ya ilişkin ayrıntı bulunamadı; İstanbul'daki Firuz Ağa Camii 1491'de II. Bayezid'in hazinedarı Firuz Ağa tarafından yaptırılmıştır ve Havza'daki medreseyle aynı kişiye ait olup olmadığı doğrulanamadı. Eğraklızâde ailesi ve "Gözübüyük Müderris" lakabı için de Hüsameddin dışında kaynak bulunamadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 55–55. amasya.bel.tr

Resmî kaynaklar

Diğer kaynaklar

6. Cilt içindekiler