Köprülüdür. Köprü a’yânı Dedezâde el-Hâc Mustafa Ağa’nın mahdûmudur. Evâ’ilinde hâlinde züamâdan olup sonra Köprülüzâde Fâzıl Abdullah Paşa dâ’iresine girdi. Müşârün-ileyhin kethüdâsı ve kapıcıbaşı olup 1145’de bâ-rütbe-i mîr-mîrânı Malatya mutasarrıfı, buradan Şehr-i Zor beylerbeyi oldu.
1149 zilhiccesinde Amasya, 1150 şa’bânında Çorum, 1151 cumâdelûlâsında saniyen Amasya sancaklarına mutasarrıf ve İran harbine me’mûr oldu. Sene-i mezbûre şa’bânının üçüncü [151 ]günü şehîden vefât etdi. Mahdûmu Mustafa Bey’dir.
Günümüz Türkçesiyle
Köprülüdür. Köprü ayanından Dedezâde el-Hâc Mustafa Ağa'nın oğludur. İlk zamanlarında zeamet sahibi iken sonra Köprülüzâde Fâzıl Abdullah Paşa'nın çevresine girdi. Adı geçen paşanın kethüdası ve kapıcıbaşısı olup 1145'te [1732-33] mîr-mîrânlık (beylerbeyi) rütbesiyle Malatya mutasarrıfı, buradan Şehrizor beylerbeyi oldu.
1149 zilhiccesinde [1737] Amasya, 1150 şabanında [1737] Çorum, 1151 cemaziyelevvelinde [1738] ikinci kez Amasya sancaklarına mutasarrıf ve İran savaşına memur oldu. Aynı yılın şabanının üçüncü günü [1738] şehit olarak öldü. Oğlu Mustafa Bey'dir.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- a'yân: bir yerin ileri gelenleri
- züamâ: zeamet (büyük tımar) sahipleri
- dâ'ire: çevre, hizmet çevresi
- kethüdâ: bir devlet adamının işlerini yürüten vekil
- bâ-rütbe-i mîr-mîrânî: beylerbeyi rütbesiyle
- mutasarrıf: bir sancağı yöneten görevli
- şehîden vefât: şehit olarak ölmek
Köprülüzâde'nin Kethüdası
İbrâhim Paşa'nın efendisi Köprülüzâde Abdullah Paşa, 19 Haziran 1735'te Arpaçay Muharebesi'nde Nadir Şah'ın ordusuyla savaşırken öldürülmüştür. Hüsameddin'in verdiği 1149 ile 1151 tarihleri, paşanın ölümünden sonraki yıllara denk gelir. Bu yüzden İbrâhim Paşa'nın Amasya sancağına atanması, efendisinin ölümünden sonra, onun çevresinden gelenlere verilen görevler arasında sayılabilir; bu bir yorumdur.
Hüsameddin 1151'deki ölümü "İran harbi" sırasında gösterir. Osmanlı-İran savaşları kimi kaynaklarda 1723-27, 1730-32 ve 1732-36 olarak üç evrede sayılır; 1151 [1738] bunların dışında kalır. Kitap ölümün nerede ve hangi çatışmada olduğunu belirtmez; bu konu doğrulanamamıştır.
"Dedezâde" lakabı bu ciltte 152. maddedeki başka bir İbrâhim Paşa için de kullanılır; iki kişi arasında soy bağı kitapta kurulmaz. Köprü, Evliya Çelebi'nin gezdiği 1647'de Amasya Livası'na bağlı bir kazaydı ve bugün Samsun'a bağlı Vezirköprü'dür.
Kaynakça
Birincil kaynaklar
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 55–55. amasya.bel.tr
Diğer kaynaklar