AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

İbrâhim Efendi-İmâm Hoca

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 53 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Amasya’da bi’t-tahsîl ders-i âm ve 1129’da Şâmlılar Mahallesi’nde Ayas Ağa Câmiine imâm ve ba’dehû kürsü şeyhi olduğu hâlde 1147 cumâdelâhiresinin yirmi üçüncü günü vefât etdi. Âlim, vâ’iz, sâlih bir zât idi. Mahdûmu es-Seyyid Mehmed Efendi yerine imâm olduysa da 1156’da Hâfız Ali Efendi’ye imâmeti ferâgat etdi. Kudât-ı ulemâdandır. [144]

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasya'da öğrenimini tamamlayıp ders-i âm oldu. 1129'da [1717] Şâmlılar Mahallesi'ndeki Ayas Ağa Camii'ne imam, ardından kürsü şeyhi oldu. 1147 cemaziyelâhiresinin yirmi üçüncü günü [1734] öldü. Âlim, vaiz, dindar bir zattı. Oğlu es-Seyyid Mehmed Efendi onun yerine imam olduysa da 1156'da [1743-44] imamlığı Hâfız Ali Efendi'ye bıraktı. Kadılar ve âlimler arasındandır.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • bi't-tahsîl: öğrenimini tamamlayarak
  • ders-i âm: halka açık ders veren müderris
  • kürsü şeyhi: camide kürsüde ders ve vaaz veren görevli
  • ferâgat: bir hakkı ya da görevi bırakma
  • vâ'iz: vaaz eden

Ayas Ağa Camii

Şamlar ya da Şâmlılar adıyla da anılan mahallede bulunan Ayas Ağa Külliyesi cami, medrese ve sıbyan mektebinden oluşur. Külliyenin kurucusu II. Bayezid dönemi kapı ağalarından Ayas Ağa'dır. Hüsameddin kitabesi olmayan külliyenin 900'de [1494-95] yaptırıldığını bildirir. Yerinde daha önce Dânişmendli emiri Melik Gazi'nin hayratı olan Şamlar Camii'nin bulunduğu rivayet edilir. Cami moloz taş ve tuğlayla örülmüş, kare planlı, tek kubbelidir; medrese caminin kuzeyindeki avluyu batı ve kuzeyden çeviren dokuz hücreden oluşur ve Küçük Kapı Ağası ve Küçük Ağa adlarıyla da anılır. Cami bugün ibadete açıktır.

İbrâhim Efendi'nin 1147'de ölümü ve oğlunun 1156'da imamlığı Hâfız Ali Efendi'ye bırakması, caminin 18. yüzyılda da işlediğini gösterir. Bu kişiler hakkında Hüsameddin dışında bir kaynakta bilgiye rastlanmadı. Bir makalede aynı caminin çevresindeki tekke, İlyas Ağa Camii (Şamlar Camii) civarında olarak anılır; "Ayas" ile "İlyas" yazımı kaynaklar arasında farklıdır.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 53–53. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

6. Cilt içindekiler