AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

İbrâhim Paşa-Hoca Paşazâde

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 52 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Amasyalıdır. İğnecizâde Hoca Ahmed Paşa ahfâdından el-Hâc Ömer Bey bin Dede Ali Bey bin Hoca Ahmed Paşa mahdûmudur. Amasya eşrâfından olup meclîs-i a’yâna mükerreren a’zâ ve baş-a’yân ve Amasya mütesellimi ve 1135 senesi saferinin beşinci günü bâ-rütbe-i mîr-i mîrânî Amasya mutasarrıfı olarak İrân harbine gitdi. 1136 rebiülevvelinde muhârebelerde yararlığı görüldüğünden Şehr-i Zor beylerbeyi, ba’dehû “ber-vech-i arpalık” Akşehir mutasarrıfı ve 1141 senesi şevvâlinde Sivas beylerbeyi ve 1143’de Revân muhâfızı olup 1145 senesinde vefât etdi. Şecî’, müdebbir bir hânedân idi. Mahdûmu el-Hâc Ali Bey’dir.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasyalıdır. İğnecizâde Hoca Ahmed Paşa'nın torunlarından, el-Hâc Ömer Bey bin Dede Ali Bey bin Hoca Ahmed Paşa'nın oğludur. Amasya eşrafındandı; ayan meclisine birçok kez üye oldu, baş-a'yân ve Amasya mütesellimi oldu. 1135 safer ayının beşinci günü [1722] mîr-i mîrânlık (beylerbeyi) rütbesiyle Amasya mutasarrıfı olarak İran savaşına gitti. 1136 rebiülevvelinde [1723-24] savaşlardaki yararlığı görüldüğü için Şehrizor beylerbeyi, sonra "arpalık olarak" Akşehir mutasarrıfı, 1141 şevvalinde [1729] Sivas beylerbeyi, 1143'te [1730-31] Revan muhafızı oldu ve 1145'te [1732-33] öldü. Yiğit ve tedbirli bir aile reisiydi. Oğlu el-Hâc Ali Bey'dir.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • eşrâf: bir yerin soylu ve saygın kişileri
  • meclis-i a'yân: ayan meclisi, yerel ileri gelenlerin kurulu
  • mîr-i mîrân: beylerbeyi
  • mutasarrıf: bir sancağı yöneten görevli
  • ber-vech-i arpalık: maaş yerine gelir olarak verilen görev
  • muhâfız: bir kale ve çevresinin korunmasından sorumlu görevli
  • şecî': yiğit
  • müdebbir: tedbirli, iş bilir

Hoca Ahmed Paşa Soyundan Bir Beylerbeyi

Ömer Bey'in soyunun başındaki İğnecizâde Hoca Ahmed Paşa, Amasya kökenli bir devlet adamıdır. İğnecizâde adı Amasya'daki Halvetî tekkelerinin şeyh silsilesinde de geçer (İğnecizâde Pîr Safiyyüddin Mahmûd el-Halvetî); bu ismin aynı aileyi gösterip göstermediği ele alınan kaynaklardan kesin olarak anlaşılamıyor.

Ömer Bey'in 1135'te İran savaşına gitmesi, Osmanlı'nın 1720'li yıllardaki doğu seferlerine denk gelir. Damad İbrahim Paşa döneminde İran'ın batısı Rusya ile paylaşılmış (1724), Afganlılarla savaş çıkmıştır (1726). Osmanlı-İran savaşları kimi kaynaklarda 1723-27, 1730-32 ve 1732-36 olmak üzere üç evrede sayılır. Hüsameddin'in verdiği 1143'teki [1730-31] Revan muhafızlığı, ikinci evreye uyar. Hüsameddin'e göre Ömer Bey önce yerel görevlerden (ayanlık, mütesellimlik) beylerbeyi rütbesine yükselmiştir.

Ömer Bey'in kişisel hayatına dair Hüsameddin dışında bir kaynakta ayrıntıya rastlanmadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 52–52. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

Diğer kaynaklar

6. Cilt içindekiler