Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 57 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU
Amasyalıdır. Fuzalâdan Amasya müftüsü Çorumlu Ahmed Efendi’nin mahdûmudur. “Müftüzâde” demekle meşhûr olup bi’t-tahsîl uzun müddet Amasya mahkemesi mukayyidi oldu. 1154’de mahkeme baş-kâtibi olarak oldukça nüfûz ve şöhret kazandı.
Bu yüzden 1156’da kitâbetden azledilip sonra Osmâncık kadısı oldu. 1160 sâline doğru vefât etdi. Diğer Kadızâde el-Hâc İbrâhim Efendi bin el-Hâc Mehmed Efendi de kudât-ı nüvvâbdan olup bu târîhlerde vefât etdi.
Amasyalıdır. Daha önceki âlimlerden Amasya müftüsü Çorumlu Ahmed Efendi'nin oğludur. "Müftüzâde" diye tanındı; öğrenimini tamamladıktan sonra uzun süre Amasya mahkemesinde mukayyit (kayıt tutan görevli) olarak çalıştı. 1154'te [1741-42] mahkemenin baş kâtibi olarak oldukça nüfuz ve şöhret kazandı.
Bu yüzden 1156'da [1743-44] kâtiplikten azledildi, sonra Osmancık kadısı oldu. 1160 yılına [1747] doğru öldü. Bir başka Kadızâde el-Hâc İbrahim Efendi de el-Hâc Mehmed Efendi'nin oğludur; kadı naiplerindendi ve bu tarihlerde vefat etti.
Hüsameddin bu maddede iki ayrı İbrahim Efendi'yi yan yana anar. Birincisi müftünün oğlu olduğu için "Müftüzâde" diye bilinen mahkeme kâtibidir. İkincisi, "Kadızâde" diye anılan ve kadı naipliği yapmış olan, hakkında yalnızca baba adı ile ölüm tarihi bilinen başka bir İbrahim Efendi'dir. Metin bu ikincisi için bir ayrıntı vermez.
Müftüzâde'nin kariyeri, taşradaki bir şer'î mahkemenin kâtiplik ve kayıt işlerinden yükselip kadılığa uzanan bir yolun örneğidir. Amasya mahkemesinde mukayyitlikten baş kâtipliğe geçişi, Hüsameddin'in diliyle "nüfuz ve şöhret" getirmiştir. Azline yol açan olayın ne olduğu metinde belirtilmez; yalnızca "bu yüzden" denir.
Amasya mahkemesinin baş kâtipliği, aynı ciltte yer alan başka biyografilerde de karşımıza çıkar. Örneğin Fazlızâde el-Hâc Mehmed Efendi de bu görevdeydi ve oğlu İbrahim Efendi'nin biyografisi bu kitapta ayrıca yer alır. Müftüzâde ile Fazlızâde'nin görev yılları (1154 ve sonrası) birbirine yakındır; iki kâtibin aynı dönemde mi yoksa art arda mı baş kâtiplik yaptığı kitaptan anlaşılmaz.
Başka kaynaklarda bu kişiye dair bilgiye rastlanmadı.