AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB

İKİNCİ FASIL

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 389 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ

Özgün Metin

“Amasya Tarihi”nin ikinci bâbından ikinci faslı adlarının ilk harfi bâ-i muvahhide “be(ب)” olanların terâcim-i ahvâlini târîhen şâyân-ı ehemmiyet olan cihetleriyle mülâhhasan kayd ü zabteder. Bu fasla bâ-i muvahhide faslı denir. Bâ’dan sonra gelen hurûf-ı hecâ tertibi üzere esâmî ve terâcim yazılır.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

"Amasya Tarihi"nin ikinci bâbının ikinci faslı, adlarının ilk harfi tek noktalı bâ (be, ب) olanların hal tercümelerini, tarihî bakımdan önemli yönleriyle özetleyerek kaydeder. Bu fasla bâ-i muvahhide faslı denir. Bâ'dan sonra gelen harflerin sırasına göre adlar ve hal tercümeleri yazılır.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • bâb: kitabın ana bölümü
  • fasıl: bâbın alt bölümü
  • terâcim-i ahvâl: hal tercümeleri, kısa yaşam öyküleri
  • şâyân-ı ehemmiyet: önemli, dikkate değer
  • mülâhhasan: özetleyerek
  • bâ-i muvahhide: tek noktalı bâ harfi (ب)
  • hurûf-ı hecâ: Arap harfli alfabenin harf sırası
  • esâmî: adlar

Fasılların Düzeni

Bu başlık, kişilerin harf sırasına göre dizildiği ikinci bâbın ikinci bölümünü açar. Yazar, adı bâ harfiyle başlayanları bir araya toplar ve kendi ifadesiyle her birinin yalnız tarihî bakımdan önemli yönlerini özetler. Bu bölümde sırayla Baba İlyâs, Baba Alî Çelebi, Baba Mehmed Çelebi, Bâbûk Şâh, Batuk Bey, Bakır Mehmed Efendi ve Bâkî Paşa gibi maddeler yer alır. Bir önceki fasılda Eyyûb adlı kişilerin bulunması, ilk faslın elif harfiyle başlayan adlara ayrıldığını düşündürür; bu bir çıkarımdır, metinde açıkça yazılmamıştır.

Eser ve Yazarı Hakkında

Hüseyin Hüsâmeddin Yasar 1869'da Amasya'da doğmuş, 1939'da İstanbul'da ölmüştür. Amasya Tarihi aslında on iki ciltlik bir eserdir; 1912-1928 arasında İstanbul'da yalnız dört cildi basılabilmiştir. Amasya Belediyesi'nin 1979'da satın aldığı nüshada beşinci cilt kayıptır; altıdan on ikiye kadar olan ciltler, ansiklopedi maddesinin yazıldığı sırada yazma hâlindeydi. Bu cilt, Amasya Belediyesi'nin 2022 tarihli baskısında yer alır. Birçok tarihçi eserin değerini takdir etmiştir; öte yandan yazarın başvurduğu kaynakları çoğunlukla göstermemesi ve kimi konularda aşırı etimolojik benzetmeler yapması, yazdıklarının ilmî değeri konusunda tereddütlere yol açmıştır.

Kaynakça

7. Cilt içindekiler