Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 344 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ
Amasyalıdır. A’yândan Receb Çelebi bin Hasan Çelebi bin Emîr Celâleddîn Hâbil Bey bin emîr-i Tokat Tâceddîn İbrâhim Bey bin es-Sultân Zeyneddîn Tûlî Hân Bey bin Emîr Şeyh İzzeddîn Hasan Bey’in mahdûmudur. [265]
Amasya a’yânından olub 870 sâline doğru vefât etdi. Mahdûmu Mevlânâ Seydî Ali Çelebidir. Amcası el-Hâc İlyâs Çelebi bin Hasan Çelebi de a’yândan olup 858 hudûdunda vefât etdi.
Amasyalıdır. Ayandan Receb Çelebi'nin oğludur; Receb Çelebi, Hasan Çelebi'nin oğlu, o Emir Celâleddin Hâbil Bey'in oğlu, o Tokat emiri Tâceddin İbrahim Bey'in oğlu, o Sultan Zeyneddin Tûlî Han Bey'in oğlu, o da Emir Şeyh İzzeddin Hasan Bey'in oğludur.
Amasya ayanından olup 870 dolaylarında [1465-66] öldü. Oğlu Mevlânâ Seydî Ali Çelebi'dir. Amcası Hacı İlyas Çelebi bin Hasan Çelebi de ayandan olup 858 dolaylarında [1454-55] öldü.
Hüsameddin'in kitabında Hâbil adı bu madde dışında da Amasya'nın eski yönetici kadrosu arasında anılır. İkinci ciltte Moğol dönemi Amasya'sından söz edilirken bir Şücâ'eddîn Hâbil "emîrü's-sevâhil" (kıyılar emiri) olarak geçer; 684'te [1285-86] ise Hâbiloğlu İzzeddîn Hasan Bey'in Amasya'da subaşı olduğu yazılır. Bu maddedeki soy zincirinin kökünde de bir İzzeddin Hasan Bey bulunur. Ad benzerliği dikkat çekicidir, ama bu kişilerin birbirine bağlandığını gösteren bir belge okunan kaynaklarda yoktur; bu yüzden aynı aile olduklarını söylemek çıkarımdan öteye gitmez. Birinci ciltte ise 1110'a [1698-99] kadar Ehlullah Tekkesi'nde şeyhlik eden "Hâbilzâde Şeyh Ehlullah Efendi"nin adı anılır.
Zincirdeki "Tokat emiri Tâceddin İbrahim Bey" ifadesi, Niksar merkezli Tâceddinoğulları beyliğini akla getirir. Bu beyliğin kurucusu Tâceddin Bey'in sınırları zaman zaman Amasya'ya kadar uzanmış, Tâceddin Bey Amasya emiri Hacı Şadgeldi ile birlikte Kadı Burhâneddin'e karşı Tokat'ın Dânişmendiye köyü yakınında savaşmış ve savaşı 783'te [1381] kaybetmiştir. Ancak kaynakta kurucunun adı "Tâceddin Bey" olarak geçer, "İbrahim" adı anılmaz ve Tokat emirliğine dair bir kayıt yoktur. Hüsameddin'in andığı kişinin bu beyliğin üyesi olup olmadığı okunan kaynaklarda doğrulanamadı.
Sultan Zeyneddin Tûlî Han Bey ile Emir Şeyh İzzeddin Hasan Bey'e, Receb Çelebi'ye, Seydî Ali Çelebi'ye ve iki İlyas Çelebi'ye dair de okunan kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.