Amasyalıdır. Mevâlîden Sandûkîzâde Abdülcelil Efendi’nin mahdûmudur. Sipâhi olup hayli muhârebâta iştirâk ederek terakkîler gördü. Köprülüzâde Fâzıl Ahmed Paşa’nın zaman-ı sadâretinde sipâhiler ağası olup azlinden sonra 1080 senesi recebinde nukûdunu vakf ve 1081 senesi şa’bânında vefât etdi. Mahdûmu el-Hâc Şa’bân Ağa ve birâderi de el-Hâc Hüseyin Ağa’dır.
Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL
İsmâil Ağa-Abdülcelilzâde el-Hâc
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 306 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ
Özgün Metin
Araştırma Makalemiz
Editör: Mevlüt Erdem Öztürk
Günümüz Türkçesiyle
Amasyalıdır. Mevâlîden (yüksek rütbeli ilmiye mensuplarından) Sandûkîzâde Abdülcelil Efendi'nin oğludur. Sipahi olup birçok savaşa katıldı ve yükselmeler gördü. Köprülüzâde Fâzıl Ahmed Paşa'nın sadareti sırasında sipahiler ağası oldu; görevden alınmasından sonra 1080 Receb'inde [1669-70] nakit parasını vakfetti, 1081 Şaban'ında [1670-71] öldü. Oğlu Hacı Şaban Ağa, kardeşi de Hacı Hüseyin Ağa'dır.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- mevâlî: yüksek rütbeli ilmiye mensupları, büyük müderris ve kadılar
- mahdûm: oğul
- sipâhiler ağası: kapıkulu süvari birliklerinin komutanı
- muhârebât: savaşlar
- nukûd: nakit para
- zaman-ı sadâret: sadrazamlık dönemi
Fâzıl Ahmed Paşa Dönemi
Sipahiler ağasının görev yaptığı sadrazam Köprülüzâde Fâzıl Ahmed Paşa, 1635-36'da Amasya'ya bağlı Köprü (Vezirköprü) kasabasında doğmuş, babası Köprülü Mehmed Paşa'nın ardından on beş yılı aşkın bir süre sadrazamlık yapmıştır. Bu süre yaklaşık dokuz yıl seferlerde geçmiştir. Dönemde Avusturya, Venedik (Girit) ve Lehistan'la savaşılmıştır. Hüsameddin'in "hayli muhârebâta iştirâk" sözü bu uzun sefer yıllarıyla örtüşür; ancak İsmail Ağa'nın hangi seferlerde bulunduğu metinde ve okunan kaynaklarda belirtilmemiştir.
Aile ve Doğrulanamayanlar
Babası Sandûkîzâde Abdülcelil Efendi, İsmail Ağa'nın kendisi ve nakdini vakfetmesi hakkında başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı. Hüsameddin'in "Sandûkîzâde" diye andığı aile için yapılan aramalar sonuç vermedi. Vakıf için Hüsameddin'in kaydı dışında belge bulunamadı.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 7. Cilt, s. 306–306. amasya.bel.tr