Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 307 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ
Amasyalıdır. Amasya a’yânından İbrâhim Çelebi bin Halil Çelebi bin Mehmed Çelebi mahdûmudur. Gümüşlüzâde hânedânından Şemsî Paşazâde Ahmed Paşa’ya dâmâd olup Amasya’da a’yân sırasına girdi.
Ba’dehû kethüdâsı ve Amasya mutasarrıflığında mütesellimi olarak teayyün edib Paşa’nın Kapdân-ı Deryâ vekâletinde kethüdâsı oldu. Kayın pederinin irtihâlinden sonra âzim-i Hicâz olup avdetde Küçük Ayasofya’da mukîm iken 1086’da vefât etdi. Halîlesi Neslihan Hânım ve mahdûmu vüzerâdan Çelebi İbrâhim Paşa’dır.
Amasyalıdır. Amasya ileri gelenlerinden İbrâhim Çelebi'nin oğludur; İbrâhim Çelebi Halil Çelebi'nin, o da Mehmed Çelebi'nin oğludur. Gümüşlüzâde ailesinden Şemsî Paşazâde Ahmed Paşa'ya damat olup Amasya'da ileri gelenler sırasına girdi.
Sonra Paşa'nın kethüdası, Amasya mutasarrıflığı sırasında da mütesellimi olarak belirgin biçimde öne çıktı; Paşa'nın Kaptan-ı Derya vekilliğinde kethüdası oldu. Kayınpederinin ölümünden sonra Hicaz'a gitti, dönüşte Küçük Ayasofya'da otururken 1086'da [1675-76] öldü. Eşi Neslihan Hanım, oğlu vezirlerden Çelebi İbrâhim Paşa'dır.
İsmail Ağa'nın öldüğü yer olarak anılan Küçük Ayasofya, İstanbul'un Marmara'ya bakan güney surlarının iç tarafında, Kadırga Limanı ile Cankurtaran semtleri arasında bir mahalledir. Adını, 16. yüzyılın ilk yıllarında bir Bizans kilisesinden dönüştürülen camiden alır; cami çevresinde türbe, zâviye-medrese, sıbyan mektebi ve hamam bulunan bir külliyedir. Hüsameddin'in "Küçük Ayasofya'da mukîm iken" sözü, bu mahalleyi İsmail Ağa'nın dönüşte oturduğu yer olarak gösterir.
"Gümüşlü" nisbesi, Amasya'ya bağlı Gümüş (bugünkü Gümüşhacıköy) ile ilişkilendirilebilir; Yörgüç Paşa orada bir cami yaptırmış ve bu cami günümüze ulaşmıştır. Ancak Gümüşlüzâde ailesinin bu yerleşimden geldiğine dair okunan kaynaklarda bir bilgi bulunmadığından bu yalnızca olasılıktır.
Hüsameddin'in "Şemsî Paşazâde Ahmed Paşa" dediği kişi belirlenemedi. Kaynaklarda Şemsî (Şemsi Ahmed) Paşa adıyla, I. Süleyman döneminde beylerbeyilik yapıp 1566 Zigetvar seferinde Rumeli beylerbeyi olarak bulunan, III. Murad'ın av arkadaşı olan ve Mimar Sinan'a Boğaz kıyısında bir cami yaptıran bir devlet adamı bilinir (ö. 1580). Çocukları kaynakta bir kız ve iki oğul olarak, Fahrünnisa Hatun, Mahmud Paşa ve Mustafa Bey şeklinde verilir; Ahmed adında bir oğul anılmaz. Bu nedenle Hüsameddin'in andığı kişinin bu ailenin hangi koluna ait olduğu ya da Kaptan-ı Derya vekilliği yaptığı doğrulanamadı.
İsmail Ağa, babası İbrâhim Çelebi, oğlu Çelebi İbrâhim Paşa ve eşi Neslihan Hanım hakkında yapılan aramalarda başka kaynakta bilgiye rastlanmadı. Çelebi İbrâhim Paşa adlı vezir, aramalarda yalnızca 16. yüzyıldaki başka bir İbrâhim Paşa ile karışan sonuçlar verdiğinden doğrulanamadı.
Birincil kaynaklar
Akademik çalışmalar
Diğer kaynaklar