Amasyalıdır. Kudâtdan Yağmurköylü el-Hâc İsmâilzâde Abdurrahman Efendi’nin mahdûmudur. Ceddînden ve Kadızâde Küçük Mehmed Efendi’den ikmâl-i tahsîl edib ders-i âm ve Rûmeli Kazaskeri Hâcezâde Abdullah Efendi’den mülâzım oldu.
Amasya‘da uzun müddet tedrîs ve ifâde ederek iştihâr edib 1067’de Yörgüç Paşa, 1070’de Sultân Bâyezîd Medreselerine müderris, 1071 senesi recebinde Amasya Müftüsü ve 1072 saferinde ma’zûl oldu. [139]
1075 senesi muharreminde Kameriyye-i Tokat Müderrisi, 1078’de Sivas Kadısı olup 1080’de ma’zûl ve 1081’de Şâdiye Medresesiyle mütekâid olduğu halde 1083’de vefât etdi. Fâzıl, ulûm-i şer’îyyede kâmil, mevâlî-i devriyyeden idi. Mahdûmu el-Hâc Mehmed Efendi de kudâtdandır.
Günümüz Türkçesiyle
Amasyalıdır. Kadılardan Yağmurköylü Hacı İsmâilzâde Abdurrahman Efendi'nin oğludur. Dedesinden ve Kadızâde Küçük Mehmed Efendi'den öğrenimini tamamlayıp genel ders verme yetkisini aldı ve Rumeli Kazaskeri Hâcezâde Abdullah Efendi'den mülâzım oldu.
Amasya'da uzun süre ders verip ilim aktararak ün kazandı; 1067'de [1656-57] Yörgüç Paşa, 1070'te [1659-60] Sultan Bâyezîd Medreselerine müderris oldu, 1071 Receb'inde Amasya Müftüsü oldu ve 1072 Safer'inde görevden alındı.
1075 Muharrem'inde [1664-65] Tokat'taki Kameriyye Medresesi'ne müderris, 1078'de [1667-68] Sivas Kadısı oldu; 1080'de [1669-70] görevden alındı, 1081'de [1670-71] Şâdiye Medresesi ile emekli olduğu hâlde 1083'te [1672-73] öldü. Fâzıl bir kişi, şer'î ilimlerde olgun, devrin mevâlîsindendi. Oğlu Hacı Mehmed Efendi de kadılardandır.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- kudât: kadılar
- mahdûm: oğul
- ikmâl-i tahsîl: öğrenimi tamamlama
- ders-i âm: genel ders verme yetkisi
- mülâzım: müderrisliğe aday sayılan, sıra bekleyen ilim adamı
- tedrîs ve ifâde: ders verme ve ilim aktarma
- iştihâr: ün kazanma
- ma'zûl: görevden alınmış
- mütekâid: emekli
- fâzıl: bilgili, olgun kişi
- ulûm-i şer'iyye: dinî ilimler
- mevâlî-i devriyye: devrin yüksek ilmiye mensupları
Sultan Bâyezîd Medresesi ve Amasya Müftülüğü
İsmail Efendi'nin 1070'te müderris olduğu Sultan Bâyezîd Medresesi, II. Bayezid'in Amasya'da yaptırdığı külliyenin bir parçasıdır (kitabesine göre Receb 891'de, Temmuz 1486'da tamamlanmıştır). Dershane-mescidi kubbeli, avlusu revaklı, on sekiz hücrelidir; yapı bugüne kalmış ve uzun yıllar il halk kütüphanesi olarak kullanılmıştır. Hüsameddin'e dayanan bir bilgiye göre bu medresenin müderrisliği Amasya müftülerine verilmişti; ilk hocası ünlü Şeyhülislâm Zenbilli Ali Efendi'dir. Bu, metindeki sıralamayla uyumludur: İsmail Efendi 1070'te bu medreseye müderris olmuş, bir yıl sonra, 1071'de müftülüğe getirilmiştir.
Yörgüç Paşa Medresesi
1067'de müderrisliğini yaptığı Yörgüç Paşa Medresesi, Şehzade Murad'ın lalası Yörgüç Paşa'nın (ö. Nisan-Mayıs 1442) Amasya'da yaptırdığı cami, medrese, imaret ve iki hamamdan oluşan yapılar arasındadır. Paşa, Amasya yanında Tokat, Gümüş, Köprü, Havza ve İskilip'te de birçok eser yaptırmıştır. Camiler günümüze ulaşmıştır.
Doğrulanamayanlar
İsmail Efendi'nin kendisi, babası Abdurrahman Efendi, hocaları Kadızâde Küçük Mehmed Efendi ve Hâcezâde Abdullah Efendi ile Tokat Kameriyye Medresesi ve Şâdiye Medresesi hakkında okunan kaynaklarda ayrıntıya rastlanmadı.
Kaynakça