İçeriğe geç

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

İsmâil Ağa-Taşçızâde el-Hâc

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 307 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ

Özgün Metin

Amasyalıdır. Receb Mahallesi eşrâfından el-Hâc Mehmed Ağa bin [142] Ebûbekir Ağa’nın oğludur. Amasya eşrâfından olup üç defa şehir kethüdâsı, 1069’da Tokat Voyvadası ve Amasya Beytü’l-mâl emîni ve 1071’de ma’zûl oldu.

Ba’dehû Köprülüzâde Fâzıl Ahmed Paşa’nın sâye-i ikbâlinde kapıcıbaşı olarak devr-i hidemât ederek 1087 hudûdunda vefât etdi. Birâderi el-Hâc Halil Ağazâde Ebûbekir Paşa’nın tercemesi yazıldı.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasyalıdır. Receb Mahallesi'nin ileri gelenlerinden Hacı Mehmed Ağa'nın oğludur; Hacı Mehmed Ağa Ebûbekir Ağa'nın oğludur. Amasya eşrafından olup üç defa şehir kethüdası oldu; 1069'da [1658-59] Tokat Voyvodası ve Amasya Beytülmâl emini oldu, 1071'de [1660-61] görevden alındı.

Sonra Köprülüzâde Fâzıl Ahmed Paşa'nın talihli döneminde, onun himayesinde kapıcıbaşı olarak hizmet edip 1087 dolaylarında [1676-77] öldü. Kardeşi Hacı Halil Ağazâde Ebûbekir Paşa'nın biyografisi yazılmıştır.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • eşrâf: ileri gelenler, soylu ve itibarlı kişiler
  • şehir kethüdâsı: şehrin idari işlerinde yetkililere karşı halkı temsil eden ileri gelen
  • voyvoda: bir yerin idare ve vergi işlerine bakan görevli
  • beytü'l-mâl emîni: sahipsiz mal ve mirasların kaydını tutan, devlet adına yöneten görevli
  • ma'zûl: görevden alınmış
  • sâye-i ikbâl: talih ve yükseliş gölgesi, himaye
  • kapıcıbaşı: saray kapıcılarının başı, devlet görevlerinde haberci ve görevli olarak kullanılan yüksek rütbeli saray görevlisi
  • devr-i hidemât: görev ve hizmet dönemi geçirme
  • hudûd: sınır; "1087 hudûdunda" 1087 dolaylarında
  • terceme: biyografi

Fâzıl Ahmed Paşa'nın Himayesi

İsmail Ağa'nın kapıcıbaşılığına getirildiği Köprülüzâde Fâzıl Ahmed Paşa, 1635-36'da Amasya'ya bağlı Köprü (Vezirköprü) kasabasında doğdu ve on beş yılı aşkın bir süre sadrazamlık yaptı. Yani Amasya'nın bir ileri gelenini yükselten sadrazam, aynı çevrenin yetiştirdiği bir kişiydi. Hüsameddin'in 1071'de görevden alınmasından sonra onun himayesinde yükseldiğini yazması, bu bölgesel bağlantıya uyar; ancak ilişkinin nasıl kurulduğunu gösteren bir kayıt okunan kaynaklarda bulunmadı.

Doğrulanamayanlar

İsmail Ağa, babası Hacı Mehmed Ağa, dedesi Ebûbekir Ağa ve kardeşi Hacı Halil Ağazâde Ebûbekir Paşa hakkında başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı. Tokat voyvodalığı, Amasya beytülmâl eminliği ve kapıcıbaşılık görevlerine dair ayrıntı bulunamadı. Receb Mahallesi'nin yeri okunan kaynaklarda belirtilmemiştir.

Kaynakça

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 7. Cilt, s. 307–307. amasya.bel.tr

7. Cilt içindekiler