Selânik vilâyeti dâhilinde Pazargâh nâhiyesinden Ahmed mahdûmudur. Bidâyet-i nizâmda asker olup 1261’de binbaşı, 1265’de kâim-makâm, 1276’da Anadolu ordusunda ikinci piyade alayının mîrâlâyı olduğu halde Amasya‘ya gelip Kurtzâde Mehmed Bey’in hânesinde misâfir iken 1277’de vefât etdi. Aşağı Pîrler civârında Kemal Paşa Türbesi ittisâlinde medfûn ve seng-i mezârında mahkûkdur.
Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL
İsmâil Bey-Selanikli
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 331 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ
Özgün Metin
Araştırma Makalemiz
Editör: Mevlüt Erdem Öztürk
Günümüz Türkçesiyle
Selanik vilayetine bağlı Pazargâh nahiyesinden Ahmed'in oğludur. Yeni düzenin başlangıcında asker olup 1261'de [1845] binbaşı, 1265'te [1848-49] kaymakam oldu. 1276'da [1859-60] Anadolu ordusunda ikinci piyade alayının miralayı iken Amasya'ya gelip Kurtzâde Mehmed Bey'in evinde misafirken 1277'de [1860-61] öldü. Aşağı Pîrler civarında, Kemal Paşa Türbesi'ne bitişik olarak gömülüdür; mezar taşında bu yazılıdır.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- bidâyet-i nizâm: yeni düzenin, yani düzenli ordunun başlangıcı
- binbaşı: alayın taburlarından birinin komutanı
- kâim-makâm: kaymakam; albaydan bir alt rütbe
- mîrâlây: albay, alay komutanı
- ittisâl: bitişiklik
- seng-i mezâr: mezar taşı
- mahkûk: taşa oyulmuş, kazınmış
Kemal Paşa Türbesi
Bu madde, bir subayın kariyerinden çok mezarının yeriyle ilgi çeker. Hüsameddin birinci ciltte Kemal Paşa Türbesi'ni şöyle anlatır: Aşağı Pîrler'in güneybatısında, yol kenarında, bir mezarlığın içindedir; duvarları ve kubbesi taştandır ve kendi zamanında harap bir durumdadır. İçinde II. Bayezid'in vezirlerinden, şeyhülislam Şemseddin Ahmed Efendi'nin dedesi Kemâleddin Mehmed Paşa ile oğlu Süleyman Çelebi, bir de I. Selim'in vezirlerinden olup Amasya'da öldürülen Dukakinzâde Ahmed Paşa gömülüdür. Hüsameddin bu bilgiyi sicil kayıtlarına dayandırır. Dukakinzâde Ahmed Paşa'nın cesedinin, 921'de [1515] asıldıktan sonra Aşağı Pîrler civarında Kemal Paşa Türbesi'ne gömüldüğü kitabın başka bölümlerinde de geçer.
Dördüncü ciltte türbenin bir başka yönü anılır: Beyler Sarayı ağası Süleyman Ağa'nın, Aşağı Pîrler'in önündeki Kemal Paşa Türbesi'nin kubbesinin kurşunlarını bostancılara söktürüp sattığı mahkemede sabit olunca azledildiği, tazmine ve hapse mahkûm edildiği yazılıdır. Kayıt 17. yüzyılın ilk yarısına aittir. Türbenin kubbesi bu yüzden zarar görmüş olabilir; bu bir çıkarımdır, çünkü Hüsameddin kubbenin sonraki hâlini bu olaya bağlamaz.
Asker Kökenli Bir Konuk
Maddenin kendi bilgileri şunlardır: Selanik vilayeti içindeki Pazargâh nahiyesinden olması, 1261'den başlayan terfileri, Anadolu ordusunda ikinci piyade alayının miralayı iken Amasya'ya gelmesi ve Kurtzâde Mehmed Bey'in evinde misafir kalırken ölmesi. Pazargâh nahiyesine ve İsmail Bey'e dair bakılan kaynaklarda bilgiye rastlanmadı. Amasya'ya hangi görevle geldiği yazılı değildir; alayının o sırada Amasya'da bulunmuş olması mümkündür, ancak bu bir çıkarımdır ve doğrulanamadı. Hüsameddin gömüldüğü yere dair ayrıntıyı mezar taşına dayandırır.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 7. Cilt, s. 331–331. amasya.bel.tr
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, 1. Cilt, "Kemâl Paşa Türbesi" (s. 211) ve 921 yılı olayları; 4. Cilt, 1036 yılı olayları; 6. Cilt, Dukakinzâde Ahmed Paşa maddesi.