Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 324 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ
Amasya‘nın Şamlılar Mahallesi’nde Mirzâ Tekkesi şeyhi el-Hâc Mustafa Efendi bin Mirza Yûsuf el-Buhârî mahdûmudur. Ulemâdan ulûm-i Arabiyye ve şer’iyyeyi ve pederinden maârif-i sûfiyyeyi ahz edib pederinin irtihâlinde mezkûr tekke şeyhi oldu.
Otuz yıldan ziyâde âyin-i tarîkatı icrâ ve merâsim-i ibâdeti ifâ ederek 1253 hudûdunda vefât etdi. Sâlih, âbid, bir şeyh-i âlim idi. Kibâr-ı meşâyihden addolunurdu. Mahdûmu Turâbî Mustafa Efendi de meşâyihdendir.
Amasya'nın Şamlılar Mahallesi'nde Mirza Tekkesi şeyhi Hacı Mustafa Efendi'nin, yani Buharalı Mirza Yusuf oğlu Hacı Mustafa Efendi'nin oğludur. Âlimlerden Arap diliyle ilgili ve dinî ilimleri, babasından da tasavvuf bilgilerini aldı; babasının ölümü üzerine adı geçen tekkenin şeyhi oldu.
Otuz yıldan fazla tarikat âyinini yaptırıp ibadet törenlerini yerine getirerek 1253 dolaylarında [1837-38] öldü. İyi, ibadete düşkün, âlim bir şeyhti. Büyük şeyhlerden sayılırdı. Oğlu Turâbî Mustafa Efendi de şeyhlerdendir.
Şamlılar, kaynaklarda Şamlar adıyla da geçer. II. Bayezid döneminin kapı ağalarından Ayas Ağa'nın 15. yüzyıl sonlarında yaptırdığı küçük külliye bu mahallededir; cami, medrese ve sıbyan mektebinden oluşur. Hüsameddin külliyenin kitabesi olmadığını, 900 [1494-95] yılında yapıldığını bildirir. Caminin bugün de ibadete açık olduğu belirtilmektedir. Mirza Tekkesi'nin yeri ve bu külliyeye yakınlığı kaynaklarda anılmadığı için aynı mahallede bulunmaları dışında bir ilişki kurulamaz.
Mirza Tekkesi'ne, Buharalı Mirza Yusuf'a ve oğlu Mustafa Efendi'ye dair başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı. Amasya tekkelerini konu alan bir yüksek lisans tezi vardır, ancak tam metnine ulaşılamadığından içeriği hakkında bir şey söylenemez.