Amasyalıdır. Bâbûkşâh oğlu Alî Paşa bin Esen Bey bin Bâbûkşâh mahdûmu ve Amasya Beylerbeyi Devâtdâr Ahmed Paşa’nın kayınbirâderidir. Yıldırım Sultân [365] Bâyezîd ümerâsından olup 804’de Timurlenk Muhârebesi’nde mün’adim oldu.
Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL
Umûr Paşa Bey-Emîr Zahîreddîn
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 374 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ
Özgün Metin
Araştırma Makalemiz
Editör: Mevlüt Erdem Öztürk
Günümüz Türkçesiyle
Amasyalıdır. Bâbûkşâh oğlu diye bilinen Alî Paşa'nın oğludur; Alî Paşa, Esen Bey'in, o da Bâbûkşâh'ın oğludur. Amasya Beylerbeyi Devâtdâr Ahmed Paşa'nın kayınbiraderidir. Yıldırım Sultan Bâyezid'in emirlerinden olup 804'te [1401-02] Timurlenk Savaşı'nda öldü.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- mahdûm: oğul
- beylerbeyi: bir eyaletin ya da bölgenin başındaki üst düzey yönetici ve komutan
- devâtdâr: hokka taşıyıcı; yüksek saray görevlisi unvanı
- kayınbirâder: karının ya da kocanın erkek kardeşi; burada eşin kardeşi
- ümerâ: emirler
- mün'adim: ortadan kalkan, yok olan; burada savaşta ölen
- Timurlenk: Timur
Timur Savaşı
Maddedeki "Timurlenk Muhârebesi", Timur ile Yıldırım Bayezid arasında Ankara yakınındaki Çubuk ovasında yapılan savaştır. Savaş genellikle 28 Temmuz 1402 tarihli verilir, bazı kaynaklarda 20 Temmuz 1402 yazılıdır; Timur savaşı kazanmış, Bayezid esir düşmüştür. Hicrî 804 yılı Ağustos 1401'den Ağustos 1402'ye uzanır, bu yüzden madde tarihi savaşla uyuşur. Savaşın Ankara Savaşı olduğu, maddenin "804" yılından çıkarılmış bir sonuçtur; metinde yer adı geçmez. Umur Paşa'nın savaştaki görevi ve öldüğü yer yazılı değildir.
Amasya Emirliği ve Devâtdâr Ahmed Paşa
Amasya emirliği, Kutlu Şah ile 747'de [1346] başlamış, Şadgeldi'nin ölümünden sonra ikinci oğlu Ahmed Paşa'ya geçmiş ve 805'te [1403] Şadgeldi'nin torununun emirliğinin bitmesiyle son bulmuştur. Maddede Umur Paşa'nın kayınbiraderi olarak anılan "Amasya Beylerbeyi Devâtdâr Ahmed Paşa"nın bu Ahmed Paşa olup olmadığı belirtilmez; adların benzerliği ve Umur Paşa'nın Yıldırım Bayezid'in emiri sayılması, aynı kişi ya da aynı dönemin başka bir Amasya yöneticisi olabileceğini düşündürür, ancak bu doğrulanamadı. Bâbûkşâh, Esen Bey ve Alî Paşa adları hakkında başka kaynakta bilgiye rastlanmadı.
Kaynakça
Birincil kaynaklar
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 7. Cilt, s. 374–374. amasya.bel.tr
Akademik çalışmalar
- Mehterhan Furkani, "Siyasî ve İlmî Bir Kişilik: Amasya Emiri Hacı Şadgeldi Paşa ve ed-Dürerü'l-Mensûretü fi'l-Furû' Adlı Eserin Kendisine Nispeti", Uluslararası Amasya Âlimleri Sempozyumu Bildiriler Kitabı I, Amasya, 2017 (isamveri.org/pdfdrg/G00226/2017/2017_FURKANIM.pdf).
Diğer kaynaklar
- "Battle of Ankara", Wikipedia (en.wikipedia.org/wiki/Battle_of_Ankara).