Amasyalıdır. Yörgüç Paşazâde Hızır Bey’in mahdûmu olup züamâdan iken İstanbul Fethi’nde ümerâdan oldu. 873’de Gürcistân Harbi’nde Amasya Valisi iken Sultân Bâyezîd ile beraber bulundu. 878’de Uzun Hasan Şâh Muhârebesi’nde vefât etdi.
Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL
Umûr Bey-Yörgüç Paşazâde
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 374 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ
Özgün Metin
Araştırma Makalemiz
Editör: Mevlüt Erdem Öztürk
Günümüz Türkçesiyle
Amasyalıdır. Yörgüç Paşazade Hızır Bey'in oğlu olup zeamet sahibi iken İstanbul'un fethinde emirler arasına girdi. 873'te [1468-69] Gürcistan Savaşı'nda Amasya valisi iken Sultan Bayezid ile birlikte bulundu. 878'de [1473] Uzun Hasan Şah'la yapılan savaşta öldü.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- Paşazâde: paşanın oğlu ya da soyundan gelen
- züamâ: zeamet sahipleri; zeamet, geliri yüksek bir askerî dirliktir
- ümerâ: emirler, beyler
- muhârebe: savaş
- vefât etdi: öldü
Yörgüç Paşa'nın Soyu
Umur Bey'e "Yörgüç Paşazade" denmesi onu Amasya'nın Yörgüç Paşa ailesine bağlar. Yörgüç Paşa, II. Murad'ın şehzadeliğinde lalası ve Rum beylerbeyi olup 1442'de ölmüş, Amasya'daki camisinin türbesine gömülmüştür. Oğulları arasında Hızır, Yûnus ve Mustafa sayılır; Hızır ile Mustafa'nın Varna Muharebesi'nde şehit düştüğü bilinir. Başka bir araştırma ise Yörgüç Paşa'nın kardeşi Hızır Paşa'dan (ö. 1466) ve onun oğlu Mehmed Paşa'dan (ö. 1494) söz eder; aile Amasya'da külliyeler ve vakıflar kurmuştur. Metindeki Hızır Bey'in bu iki Hızır'dan hangisi olduğu anlaşılmaz. "Paşazade" sözü torun ya da daha uzak soy için de kullanılmış olabilir; bu bir çıkarımdır.
Amasya Valisi ve 873 Tarihi
Hüsameddin, Umur Bey'in 873'te [1468-69] Amasya valisi olduğunu ve "Sultan Bayezid" ile birlikte Gürcistan Savaşı'nda bulunduğunu yazar. Bayezid, babası Fâtih Sultan Mehmed'in şehzadesi olarak 1454'te henüz yedi yaşında Amasya sancak beyliğine gönderilmiş ve 1481'e kadar bu görevde kalmıştır. Dolayısıyla "Sultan Bayezid" ifadesi büyük olasılıkla bu şehzadeyi gösterir; Umur Bey de onun yanında görevli bir komutan, belki lalası ya da beylerbeyi olmalıdır. Bunlar çıkarımdır. 1468-69 yıllarında Gürcistan'a yönelik bir Osmanlı seferi okunan kaynaklarda bulunamadı; bu sefer doğrulanamadı.
Uzun Hasan ile Savaş
878'de gerçekleşen savaş, Fâtih ile Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan arasındaki Otlukbeli Savaşı'dır (Ağustos 1473). Osmanlı ordusunda Şehzade Bayezid, Kazova'da orduya katılmış ve sağ kolda yer almıştır. Savaştan önce 4 Ağustos 1473'te Fırat kıyısında Has Murad Paşa'nın öncü birlikleri bozguna uğramış, asıl savaş 11 Ağustos'ta Otlukbeli tepelerinde yapılmıştır. Okunan anlatımlarda Umur Bey'in adı geçmez; hangi çarpışmada öldüğü belli değildir. Bayezid'in sancak beyliği döneminde Amasya bölgenin siyasî olaylarına yakındı: 1472'de Akkoyunlu kuvvetleri Tokat'ı yağmalamış, Amasya'daki şehzadenin üzerlerine geldiği haberini alınca geri çekilmişlerdi.
Kaynakça
Birincil kaynaklar
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 7. Cilt, s. 374–374. amasya.bel.tr
Akademik çalışmalar
- Fahameddin Başar, "Yörgüç Paşa", TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 43, 2013, s. 566-567. https://islamansiklopedisi.org.tr/yorguc-pasa
- Şerafettin Turan, "Bayezid II", TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 5, 1992, s. 234-238. https://islamansiklopedisi.org.tr/bayezid-ii
- Erhan Afyoncu, "Otlukbeli Savaşı", TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 34, 2007, s. 4-6. https://islamansiklopedisi.org.tr/otlukbeli-savasi
- Selim Özcan, "Amasya'da Sancak Beyliği Yapan Şehzadeler Döneminde Amasya Şehri", Amasya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, sayı 5. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/19685
Diğer kaynaklar
- Mustafa Çağhan Keskin, "Foundations and Real Estates of Yorguc Pasha Family Through The Ottoman Endowment System", 22nd Annual European Real Estate Society Conference, İstanbul, 2015. https://eres.architexturez.net/node/170792