Özgün Metin

Vezin: Fe‘ilātün Mefā‘ilün Fe‘ilün

Şimdi bir yılcadur egerçi ki gün
Vaṣl olursaḳ ziyāde kūteh olur
Rūz-ı vaṣl olsa ‘āşıḳa rūzı
Ṣubḥ-gāh olmadan şebān-geh olur

Günümüz Türkçesiyle

1. Gerçi şimdi gün bir yıl kadar uzundur; ama kavuşursak pek kısa olur.

2. Âşığa vuslat günü nasip olsa, o gün daha sabah olmadan akşam olur. (İkinci mısraın başındaki "rūzı" kelimesi hem "onun günü" hem de "nasip, kısmet" anlamındaki "rūzī" olarak okunabilir.)

Edebî ve Tarihî Yorum

Şiirin Yapısı

Şiir iki beyitlik bir kıtadır. İkinci mısralar "olur" rediflidir, kafiye "kūteh" ve "şebān-geh" kelimeleridir; Özkat bu kıtayı kelime redifli kıtalar arasında sayar. Vezin hafif bahrinin "fe‘ilātün mefā‘ilün fe‘ilün" kalıbıdır. Mahlas yoktur. Kıta yalnız Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi Hazine bölümündeki mecmuanın Fazlî divanı kısmında (vr. 249b) bulunur. Kime ve ne zaman yazıldığı bilinmiyor.

Anlam ve Söz Sanatları

Özkat on beşinci ve on altıncı kıtaların, âşıkların kavuşma konusunda ne kadar bahtsız olduklarını vurguladığını söyler. Bu kıta, zamanın âşık için iki türlü aktığı düşüncesine dayanır: ayrılıkta bir gün bir yıl kadar uzar, kavuşmada ise göz açıp kapayıncaya kadar geçer. İkinci beyit bu düşünceyi bir mübalağayla bitirir; vuslat günü o kadar kısadır ki sabahı görmeden akşamı gelir. Sabah ile akşam, uzun ile kısa arasında tezat vardır. İkinci beyitteki "rūz" (gün) ile "rūzı" kelimeleri arasındaki ses oyunu da dikkati çeker: kelime "onun günü" diye okunabileceği gibi "rūzī", yani kısmet diye de anlaşılabilir ve bu durumda vuslatın âşığa ancak bir kısmet olarak düşebileceği söylenmiş olur. Bu ikinci okuma bizim yorumumuzdur.

Kaynakça

  • Mustafa Özkat, Kara Fazlî'nin Hayatı, Eserleri, Edebî Kişiliği ve Dîvânı (İnceleme-Tenkitli Metin), yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, İstanbul 2005, s. 381, kıta no. 15 (Topkapı Sarayı Müzesi Ktp., Hazine, vr. 249b); ayrıca s. 65 (kıtalar üzerine) ve s. 69 (redif), https://katalog.marmara.edu.tr/veriler/yordambt/cokluortam/5E/T0051713.pdf.

Çevrimiçi kaynaklar