
Tahmis — Rûhı râhat itmedür hüsnün temaşâdan garaz
Şehzade Bayezid'in, "garaz" redifli bir Celâlî gazeline yazdığı beş bentlik tahmis: gül, bülbül, servi ve çınar imgeleriyle her şeyin asıl amacının sevgiliyi görmek olduğu.
Kanuni'nin oğlu Şehzade Bayezid'in (mahlası Şâhî; 1558-59'da Amasya sancakbeyi) divanı: her şiir özgün metni, günümüz Türkçesi ve yorumuyla.

Şehzade Bayezid'in, "garaz" redifli bir Celâlî gazeline yazdığı beş bentlik tahmis: gül, bülbül, servi ve çınar imgeleriyle her şeyin asıl amacının sevgiliyi görmek olduğu.

Şehzade Bayezid'in "Kankı birin eydeyin bin dürlü derdüm vardur" nakaratlı murabbası: ayrılık, felek, dostların gamı ve sevgiliye "kanım boynunda kalır" uyarısı.

Şehzade Bayezid'in "ne müşkil derd imiş fürkat" nakaratlı murabbası; Filiz Kılıç dördüncü bendi babası Kanuni'den mektup bekleyen bir oğlun sözü olarak okur.

Şehzade Bayezid'in "Murâdum hâk-i pâyünde hemân hizmetde olmakdur" nakaratlı murabbası; Filiz Kılıç'a göre Kanuni'den af müjdesi bekleyen bir yakarış.

Şehzade Bayezid'in "Cân bedenden ayrılur ben senden ayrılmak muhâl" nakaratlı yedi bentlik murabbası: Ferhat ile Şirin, padişah hitabı ve dirlik kelimesi.

Şehzade Bayezid'in "Bir vefâsuz yâr sevdüm n'ola hâlüm bilmezem" nakaratlı sekiz bentlik aşk murabbası: sünbül, gül, bülbül, İsa nefesi ve Leylâ ile Mecnun.

Şehzade Bayezid'in "Bir meh-i nâ-mihr-bânun hasretindendür benüm" nakaratlı murabbası: bentleri nakaratla tamamlanan cümleler, mihr tevriyesi ve gam harmanı.

Şehzade Bayezid'in "Ger hayâlün olmasa bu yolda hem-râhum benüm" nakaratlı murabbası: şart kipiyle kurulan bentler, Cemşid telmihi ve hizmetten uzak düşmek.

Şehzade Bayezid'in "Aglasun kan aglasun bu çeşm-i giryânum benüm" nakaratlı murabbası: kan ağlayan göz, ağlayan bulut ve okyanus, sonunda Hakk'a kalan iş.

Şehzade Bayezid'in "Yine derd-i hecre düşdüm n'ola dermânum benüm" nakaratlı murabbası: saadet tahtındaki padişaha hizmet arzusu ve yola çıkana edilen dua.

Şehzade Bayezid'in "İntizâr eyle ben öldüm ey güzel hânum benüm" nakaratlı murabbası: bir bakışla başlayan aşk, ney gibi delik bağır, pervane ve kırık gönül.

Şehzade Bayezid'in "A begüm a pâdişâhum a güzel hânum benüm" nakaratlı sekiz bentlik murabbası; Filiz Kılıç ilk bendini Şâhî'nin içtenliğine örnek gösterir.

Şehzade Bayezid'in "Dâd elünden ey cefâsı çok vefâsuz çarh-ı dûn" nakaratlı murabbası: sevgiliden çok feleğe yakınan, toprağa dönen su ve çerçöpe dönen gül.

Şehzade Bayezid'in "Ey gözüm kan agla ey dil âh u efgân eyle sen" nakaratlı murabbası: zindana dönen çimen, farazi bir meclis ve padişahın eşiğinden uzak düşmek.

Şehzade Bayezid'in "Gönlüm ârâm eylemez taglara düşmemdür hemân" nakaratlı yedi bentlik murabbası: Mecnun gibi dağlara düşmek, divane, pervane ve tekrarlanan kalıplar.

Şehzade Bayezid'in "Dil-nevâzum sevdügüm her hâlde hâldaşum benüm" nakaratlı dokuz bentlik murabbası: Ceyhun gibi akan yaş, güneş ve zerre, Ferhat ve rebap benzetmesi.

Şehzade Bayezid'in "Dil-berüm ârâm-ı cânum pâdişâhum gel berü" nakaratlı murabbası: saltanat göğünün güneşine çağrı, hizmetten uzaklaştırılıp gurbete gönderilmek.

Şehzade Bayezid'in "Nev-cevânsın dostum kan ile kânûn eyleme" nakaratlı murabbası; Filiz Kılıç onu padişaha nasihat eden şiirler arasında anar, nakarat ise genç sevgiliyi anar.

Şehzade Bayezid'in "Gel gel ey cân yohsa hicrânun helâk eyler beni" nakaratlı murabbası: Mecnun ve Ferhat, döne döne kebap olan gönül, gül ile gülmek ve bir yemin.

Şehzade Bayezid'in muzari vezinli tek murabbası: gül seyrinde görülen bir güzel ve "Meh-rûy serv-kâmet ü gül-bûy lâle-had" nakaratıyla tek mısralık bir portre.

Şehzade Bayezid'in yalnız iki bentten oluşan, mahlassız murabbası: "geçmek" fiilinin her mısrada başka anlam kazandığı bent ve eksik kalmış olabilecek bir şiir.

Şehzade Bayezid'in "Hüsnüni zîbâ iden itdi sana şeydâ beni" nakaratlı murabbası: aşkı alın yazısına bağlayan bentler ve devlet eşiğinde "günah sayma" ricası.

Şehzade Bayezid'in "Ber-murâd ol pâdişâhum ber-murâd itdün beni" nakaratlı murabbası: divanın murabbaları arasında sevinçle söylenmiş tek şiir ve bir kavuşmanın şükrü.

Şâhî mahlaslı Şehzade Bayezid'in divanını açan tevhid gazeli: Musa, İsa ve Hz. Peygamber'in mucizelerine telmihler ve adı Şâhî olan şairin kulluk beyanı.

Şehzade Bayezid'in babası Kanuni'ye yazdığı karşılama gazeli: "safâ geldün" sevinci, ayrılık korkusu ve Karaman beyliğini bir kulluğa değişme dileği.

Şehzade Bayezid'in Allah'a yalvardığı münacat gazeli: el tutacak kimse bulamayan şair, kahrın ve lütfun eli, sıfat ile zat karşısında susan dil.

Şehzade Bayezid'in bir aşk gazeli: cennetten üstün güzellik, gönül kuşunu tutan zülüf tuzağı, yedi başlı ejderha ve rakibe "hâ deyince" beddua.

Şehzade Bayezid'in kısa remel kalıplı aşk gazeli: zülfe dolaşan gönül, benin üstüne isyan eden hat, mufassal ile mücmel tezadı ve kıyamet boylu sevgili.

Şehzade Bayezid'in "-âb" kafiyeli hasret gazeli: kebap olan bağır, şaraba dönen gözyaşı, güneşi örten zülüf bulutu ve kulundan utanan güzellik şahı.

Şehzade Bayezid'in tekrir sanatına dayanan gazeli: "kebâb oldı kebâb" nakaratı, mum ile pervane, sevgilinin köpekleri ve yol tozunda toprak olan şair.

Şehzade Bayezid'in Ahmedî'ye nazire olarak yazdığı gazel: hasret ateşi, ayrılık dumanı ve dünyanın önünü mamur, sonunu harap ettiğini söyleyen öğütler.

Şehzade Bayezid'in kısa vezinli gazeli: hasretin şaraba çevirdiği gözyaşı, ayrılığın kebap ettiği bağır ve gönlü harap olmayacak bir yere verme öğüdü.

Şehzade Bayezid'in "heb" redifli gazeli: güzellerin hepsinin vefasızlığı, kaş yayından atılan oklar, sevgilinin köpeği ile rakip ve yüze kanlı yaşla yazılan hikâye.

Şehzade Bayezid'in "mest" redifli meclis gazeli: hançer tutan sarhoş gamze, yankesici kâkül, gulgul eden sürahi ve Ferhad ile Mecnun'u geride bırakan âşık.

Şehzade Bayezid'in ayrılık gazeli: hasret ateşinin dumanı, Mecnun gibi dağlara düşme dileği ve kader kaleminin alına önce ayrılığı yazdığını söyleyen makta.

Şehzade Bayezid'in iki parçadan birleştirilmiş gazeli: "'alâmetdür 'alâmetdür 'alâmet" tekrirleri, sevgilinin kapısında inayet dileği ve mahallenin Kâbe'si.
Karekod · QR code
Bu sayfanın karekodudur. A5 olarak yazdırıp asabilir ya da yapıştırabilirsiniz; okutan kişi doğrudan bu içeriğe ulaşır.
This QR code links to this page. Print it on A5 and post it anywhere; scanning it opens this content.