Parantez içindeki ad bu parçanın Köroğlu hikâyesinin hangi kişisine bağlandığını söyler: Ayvaz. Merzifon'da 8 Temmuz 1943 günü Âşık Musa Aslan, derleme heyetine iki Köroğlu parçasını art arda okumuştur; önce "Köroğlundan: Hay edüben meydan başında duran", hemen ardından "Bir at aldım havasınan" dizesiyle açılan bu "Köroğludan (Ayvaz)". İlki TRT repertuvarına girmiş, Ayvaz parçası ise katalogdaki tek satırlık künyesiyle kalmıştır.

Künye

  • Repertuvar no: yok; TRT repertuvarında Amasya yöresine kayıtlı değildir
  • Derleme yeri ve tarihi: Merzifon, 8 Temmuz 1943
  • Kaynak kişi: Musa Aslan; icracı dizininde memleketi Merzifon'un Hacıbalı Mahallesi
  • Derleyen: Ankara Devlet Konservatuvarı heyeti (Halil Bedii Yönetken, Muzaffer Sarısözen, teknisyen Rıza Yetişen)
  • Kaynak yayın: Celal Volkan Kaya, Ankara Devlet Konservatuvarı'nın Halk Müziği Alan Araştırmaları Kataloğu (İTÜ, 2014), sıra 3692
  • Arşivdeki yeri: Folklor Arşivi, plak [1130/A-2]; numara katalogda köşeli ayraç içinde verilir
  • Tür: deyiş (Köroğlu kolu)
  • Makam, usul: kayıtlı değil
  • Söz ve müzik: anonim, Köroğlu geleneğinden
  • Kaynak bağlantısı: TRT bağlantısı bulunmaz; künye Kaya kataloğunda

Sözleri

Bir at aldım havasınan

Yöre ağzında "-ınan" eki "-ıyla" yerine kullanılır; "havasınan" bu yüzden "havasıyla" diye anlaşılır. Söz bir at alışını anlatır, ama "havası"nın neye döndüğü, atın mı, alanın mı havası olduğu, devamı olmadan kesinleşmez. Dizenin hikâyenin hangi bölümüne ait olduğunu katalog belirtmez. At alışının nereye vardığını gösterecek sözler de, ezginin notası da yayımlanmış değildir. Kaya'nın önsözüne göre fişlerin bir kısmı TRT'deki fotokopilerde de eksiktir; bu kaydın plak numarası da katalogda köşeli ayraç içinde verilir. Ses kaydı, Hacettepe Üniversitesi'ne geçen Folklor Arşivi'nin plakları arasındadır.

Hikâyesi

Parçanın Köroğlu hikâyesinin hangi olayını anlattığı, Merzifon'da hangi ortamda söylendiği yazılı kaynaklarda geçmez; Musa Aslan'ın bu kolu kimden öğrendiği de bilinmiyor.

Müzikal Özellikleri

Ezgiyle ilgili bir not yoksa da plağın düzeni açıktır. 1130 numaralı plağın A yüzü iki Köroğlu parçasını birlikte taşır. B yüzünde ise "Türkiyemiz Şeref Buldu [Aşık Musa'dan]" ile "Giderem Vana Doğru" yer alır; plak tümüyle Musa Aslan'ın sesine ayrılmıştır.

Okuyanlar ve Kayıtlar

Ayvaz parçasının izine Musa Aslan'ın plağı dışında rastlanmıyor. Aynı yüzü paylaştığı ilk Köroğlu parçası TRT'de Hay Edüben Meydan Harman Başında Duran adıyla, B yüzünü açan kayıt da Türkiye'miz Şeref Buldu adıyla repertuvara girmiştir. Haluk Yücel'in Merzifon türkülerinde geçen kişi adlarını saydığı tabloda Köroğlu ve Ayvaz adlarının her biri bir kez görünür; Yücel bunların hangi türküde geçtiğini göstermez. Kaynak kişiyi tanımak isteyen okur Âşık Musa Aslan biyografisine, yörenin ezgilerine bütün olarak bakmak isteyen Yeşilırmak'ın Ezgisi yazısına başvurabilir.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar