Başlık "Söyleyim Dinleyim" der, fişe yazılan ilk dize ise sözü dinleyenlere çevirir: "Söyleyim de dîneñ mefalı canlar". Başlıkta iki fiil de birinci kişiyle çekilmişken dizede söyleyen âşıktır, dinleyecek olanlar "canlar". Dizedeki "dîneñ" kelimesinin son harfi olan ñ, Muzaffer Sarısözen'in 1937'de ağız özelliklerini yazıya geçirmek için belirlediği işaretlerden biridir ve "sağır kâf" denen genizden n sesini gösterir. Deyiş Zigala'da, 5 Temmuz 1943'te Davut Aslan ve Mehmet İnan'dan kaydedilmiş, TRT repertuvarına girmemiştir; metni de ezgisi de hiçbir yayında yer almaz.

Künye

  • Repertuvar no: yok; TRT repertuvarında Amasya yöresi altında yer almaz
  • Kaynak kişiler: Davut Aslan (saz; ziraatçi, fişteki doğum yılı rumî 1308) ve Mehmet İnan (saz; ziraatçi, fişteki doğum yılı rumî 1327), ikisi de Amasya merkeze bağlı Ezine bucağının Girap köyünden
  • Derleme yeri ve tarihi: Zigala (bugün Aydınca) köyü, 5 Temmuz 1943; yer adı katalogda köşeli ayraç içinde
  • Derleyen: Ankara Devlet Konservatuvarı ekibi: Halil Bedii Yönetken, Muzaffer Sarısözen, Rıza Yetişen
  • Kaynak yayın: Celal Volkan Kaya, Ankara Devlet Konservatuvarı'nın Halk Müziği Alan Araştırmaları Kataloğu, İTÜ, 2014; sıra 3605
  • Arşivdeki yeri: Folklor Arşivi, plak 1110/B-3
  • Tür: deyiş
  • Makam, usul: fişe yazılmamış
  • Söz ve müzik: anonim olarak kayıtlı; başlıkta şair adı yok
  • Kaynak bağlantısı: TRT'de kaydı yoktur; künye Kaya'nın tezinde

Sözleri

Deyişten katalogda kalan dize:

Söyleyim de dîneñ mefalı canlar

Günümüz Türkçesine yaklaşık olarak "Ben söyleyeyim, siz de dinleyin canlar" diye aktarılabilir; "dîneñ", "dinleyin"in yöre ağzındaki söylenişidir. Aradaki "mefalı" kelimesi ise sorunlu kalır: ne katalog bir açıklama verir ne de kelime tek başına güvenilir bir anlam taşır, bu yüzden aktarımda karşılıksız bırakılmıştır. Dizenin devamı, öbür dörtlükler ve nota için başvurulabilecek bir yayın yoktur; deyiş bütünüyle Aslan ile İnan'ın sesinde, 1110 numaralı plağın B yüzünün sondan bir önceki bölmesinde kalmıştır.

Hikâyesi

İkilinin aynı gün okuduğu mersiyenin başlığında parantez içinde "Garip'ten" notu bulunur ve o deyişi bir şaire bağlar. Söyleyim Dinleyim'in başlığında ise ne fişten gelen ne de sonradan eklenen bir şair adı vardır. Deyişin kimden kaldığını, Girapli iki sazcının onu nerede öğrendiğini fiş söylemez; yakılışını anlatan basılı bir metin de yoktur.

Müzikal Özellikleri

İki Girapli de icracı listesine sazlarıyla geçmiştir; ama bu deyişte iki sazın birlikte çalınıp çalınmadığı ise ayrıca belirtilmez. Seslerin nasıl paylaşıldığı, birinin okuyup öbürünün mü eşlik ettiği, yoksa birlikte mi söyledikleri fişe geçmemiştir. Makamı, usulü ve ses alanı da kayıtlı değildir.

Okuyanlar ve Kayıtlar

1110 numaralı plak bütünüyle Girap köyünden gelen bu iki sazcının kayıtlarına ayrılmıştır. A yüzünde Davut Aslan'ın yalnız okuduğu "Gönüller Semahı" ve "Kırklar Semahı" ile Mehmet İnan'ın "Karacaoğlandan"ı, B yüzünde ise birlikte okudukları "Sarcalan Köyünden Molla Mustafa ve Oğlu", "Keklik", Söyleyim Dinleyim ve "Leylü Neha Arz Ederdim" vardır. Bunlardan Gönüller Semahı TRT repertuvarına Yüce Dağ Başında Koyun Güderken, Sarcalan türküsü Değirmen Önünde Bir Böyük Tarla olarak girmiştir. İkilinin bir önceki plaktaki mersiyesi Kaf u Nun Hitabı İzhar Olmadan, Ürgüp'ü anan deyişi de Cemal: Şen Olasın Ürgüp sayfasında anlatılır. Söyleyim Dinleyim için ise bu ikilinin kaydından başkasını gösteren bir iz bulunamadı. Amasya âşıklarının deyişleri, ilin türkü ve uzun havalarıyla birlikte Yeşilırmak'ın Ezgisi yazısında yer bulur.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar