Özgün Metin

Vezin: Mefâîlün mefâîlün mefâîlün mefâîlün

Sana ey mehliḳâ pek nâz ile bir nâme gönderdim
Seniň billûrıňa lâyıḳ mülevven câme gönderdim

Günümüz Türkçesiyle

1. Ey ay yüzlü, sana çok nazla bir mektup gönderdim; senin billur (tenine) yaraşır renkli bir elbise gönderdim.

Edebî ve Tarihî Yorum

Şiirin Yapısı

Şiir, cönkte aruzlu bir semâ‘î olarak kayıtlıdır. Âşıkların aruzla söylediği semâ‘îler çoğunlukla dört "mefâîlün"den oluşan kalıpla yazılır ve sazla okunur. Hakverdioğlu'nun makalesi cönkteki şiirlerin yalnız ilk nazım birimlerini yayımladığı için bu şiirin yalnız ilk beytini biliyoruz. Redif "gönderdim", kafiye "nâme / câme" kelimeleridir. Vezin tespiti bizimdir; halk şairlerinin aruzlu şiirlerinde olduğu gibi bazı hecelerde kalıba tam uymayan yerler bulunabilir. Şiirin kime ve hangi vesileyle söylendiği bilinmiyor.

Anlam ve Söz Sanatları

Beyit, âşığın sevgiliye gönderdiği iki armağanı sayar: bir "nâme", mektup ve bir "câme", elbise. Nâme ile câme kelimeleri seste birbirine çok yakındır ve beytin kafiyesi bu ses benzerliği üzerine kurulur. Sevgiliye kumaş ve elbise göndermek, eski hayatta bir sevgi ve iltifat işaretiydi; "mülevven", yani renkli, alacalı kumaş değerli bir hediye sayılırdı. "Billûr" kelimesi sevgilinin teninin beyazlığını ve saydamlığını anlatır. Beyit, divan şiirinin soyut mazmunlarından çok gündelik hayattan bir sahneye dayanır.

Tarihî Bağlam

Şiir, Metin Hakverdioğlu'nun 2019'da tanıttığı Merzifon Cönkü'nde Tokatlı Nûrî adına kayıtlıdır; Nûrî otuz altı şiirle cönkün en çok yer verdiği şairdir. Hakverdioğlu, Orhan Bilgin'e dayanarak Merzifonlu Eyüb Sabrî'nin Nûrî'yi sık sık Merzifon'a davet ettiğini aktarır; Nûrî'nin cönkteki ağırlığı bu dostlukla açıklanabilir. Nûrî mahlasını kullanan başka âşıklar da bulunduğu için cönkteki her Nûrî şiirinin Tokatlı Nûrî'ye ait olduğu kesin değildir; makale bu şiirleri Tokatlı Nûrî'ye bağlar. Şairin hayatı ve Amasya ile bağı için Tokatlı Nûrî sayfasına bakılabilir. Şiir cönkün 23. sayfasında, makalenin 549. sayfasındadır; şiirin tam metni cönkün kendisindedir ve bugüne kadar yayımlanmamıştır.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar