"Yolma Havası" adı, Ankara Devlet Konservatuvarı'nın 1937-1955 alan kayıtlarında yalnızca iki kez geçer: 8 Temmuz 1943'te Merzifon'da Âşık Musa Aslan'ın okuduğu bu parçada ve iki yıl sonra Çerkeş'te üç kişinin icra ettiği "Yolma Havası: Bugun gunler senedir"de. Merzifon fişinde adın yanına parantez içinde "Kavrama" yazılmış, ilk dize olarak da "Garşıda gördüm seni" kaydedilmiştir. Kayıt yeri ve tarihi fişte açıkça yazılıdır; katalogcunun tamamlaması değildir.

Künye

  • Repertuvar no: yok; TRT repertuvarında Amasya yöresine kayıtlı değildir
  • Kaynak kişi: Musa Aslan (doğumu rumî 1298; mesleği fişlerde rençber, âşık ve işçi; Merzifon'un Hacıbalı mahallesinden; çalgısı katalogda köşeli parantez içinde saz)
  • Derleme yeri: Merzifon
  • Derleme tarihi: 8 Temmuz 1943
  • Derleyen: Ankara Devlet Konservatuvarı heyeti; Halil Bedii Yönetken, Muzaffer Sarısözen, teknisyen Rıza Yetişen
  • Kaynak yayın: Celal Volkan Kaya, Ankara Devlet Konservatuvarı'nın Halk Müziği Alan Araştırmaları Kataloğu, İTÜ, 2014, sıra 3682
  • Arşivdeki yeri: Folklor Arşivi, plak 1127/B-2
  • Tür: oyun havası (kavrama), sözlü
  • Makam, usul: fişte yok
  • Söz ve müzik: anonim
  • Kaynak bağlantısı: Kaya'nın katalog tezi; TRT sayfası yoktur

Sözleri

Katalogdan elde edilen, türkünün ilk dizesidir:

Garşıda gördüm seni

Günümüz Türkçesiyle "Karşıda gördüm seni". Türkünün sonrası hiçbir yayına geçmedi. Tam metin iki yerde saklıdır: Hacettepe Üniversitesi'nin konservatuvarına devredilen Folklor Arşivi'ndeki derleme fişinde ve 1127 numaralı plağın B yüzünde. Fişin 1970'lerde çekilen bir fotokopisi de TRT'dedir.

Derlemeler ve Varyantlar

Katalogda aynı adı taşıyan tek öbür kayıt 4 Ağustos 1945'te Çerkeş'te Ahmet Babuççu, Gökmen Doğdu ve Ahmet Çevik'ten alınmıştır; ilk dizesi farklıdır ve iki parçanın ezgice akraba olup olmadığı bilinmiyor. Merzifon'a yakın bir yankı Gümüşhacıköy'den gelir: heyet ertesi gün orada Kazım Aygül'den "Parçalı: Çarşuda gördüm seni" diye başlayan bir parça kaydetmiştir. İki dize yalnızca bir kelimede ayrılır; ama elde ikisinden de birer dize kaldığı için bunların aynı türkünün söyleyişleri mi, yoksa ortak bir kalıpla açılan ayrı türküler mi olduğu söylenemez.

Hikâyesi

Ne "yolma" ne de "kavrama" adının bu parçada neyi anlattığı fişte açıklanmıştır. Musa Aslan aynı gün "Kavrama Havası (Niğdeli Gelin)" adlı bir parça daha okumuştur; böylece kavrama nitelemesi aynı âşığın iki kaydında görülür. Türkünün nasıl yakıldığı da basılı bir kayda geçmemiştir.

Müzikal Özellikleri

İcracı listesinde Aslan'ın hanesinde, köşeli parantezle, "saz" görünür; listenin bu sütununda kayıtta çalınmamış bir çalgıya yer verilmez. Plakta, 1127'nin B yüzünde, Aşir Kirpiksiz'in "Dik Delil Makamı"nı izler. Makamına ve usulüne dair fişte bir not yoktur.

Okuyanlar ve Kayıtlar

Musa Aslan'ın adı katalogda yirmi kayıtta geçer ve okuduklarının bir bölümü sonradan TRT repertuvarına geçmiştir; Kaya'nın karşılaştırma tablosuna göre Selâm Verdik Kadem Bastık ve Hay Edüben Meydan Harman Başında Duran bunlar arasındadır. Yolma Havası ise repertuvara girmemiş, o günden sonra okunduğuna dair bir iz de bırakmamıştır. Âşığın hayatı ve kayıtları Âşık Musa Aslan sayfasında, Merzifon'un ezgileri ise Yeşilırmak'ın Ezgisi yazısında anlatılır.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar