Nuri Uysal'ın doğum yılı icracı listesine 1929 olarak geçmiştir; 9 Temmuz 1943'te Gümüşhacıköy'de mikrofonun önüne geçtiğinde on üç ya da on dört yaşındaydı. Fişe mesleği rençber diye yazılmış, yanına da tırnak içinde "Üç sınıflı mektepten mezun" notu düşülmüştür. Okuduğu iki türküden ilki olan "Bülbül"ün ilk dizesi "Bülbülün ganedi yeşil"dir. TRT repertuvarı bu türküyü tanımaz; sözleri ve notası da basılmamıştır.

Künye

  • Repertuvar no: yok; TRT repertuvarında Amasya yöresine kayıtlı değildir
  • Yöre: Gümüşhacıköy (fişte kayıt yeri açıkça yazılı)
  • Kaynak kişi: Nuri Uysal; 1929 doğumlu, Gümüşhacıköy'e bağlı Saraycık bucağının Derbentopruğu köyünden, rençber; fişte bir çalgı çaldığı yazılmamış
  • Derleyen: Halil Bedii Yönetken, Muzaffer Sarısözen ve Rıza Yetişen'den oluşan Ankara Devlet Konservatuvarı ekibi
  • Derleme tarihi: 9 Temmuz 1943
  • Arşivdeki yeri: eski Ankara Devlet Konservatuvarı Folklor Arşivi (bugün Hacettepe Üniversitesi Devlet Konservatuvarı'nda), plak 1137/A-1; Kaya kataloğunda sıra 3723
  • Tür: türkü
  • Makam, usul: bilinmiyor
  • Söz ve müzik: anonim olarak kaydedilmiş
  • Kaynak bağlantısı: TRT kaydı bulunmadığından künye Kaya'nın katalog tezinden
  • Genel yazı: Yeşilırmak'ın Ezgisi

Sözleri

Bülbülün ganedi yeşil

Fişten kataloğa geçen tek dize budur. "Ganet", kanadın yöre ağzındaki söylenişidir; dize, yeşil kanatlı bir bülbül tasviriyle açılır. Bu tasvirin bir güzele mi, bir yere mi bağlandığını gösterecek ikinci bir dize elde yok. Öbür dizeler de nota da hiçbir yayında yok; plakta Nuri Uysal'ın sesi 1137 numaralı plağın A yüzünü açar.

Hikâyesi

Bir çocuğun okuduğu bu türkünün kimden öğrenildiği, köyde hangi vesileyle söylendiği fişte yer almıyor. Yakılışını anlatan bir rivayet de basılı kaynaklara geçmemiştir.

Müzikal Özellikleri

Dizi ve usul konusunda elde bir veri bulunmuyor. Fişte Nuri Uysal için bir çalgı kaydedilmediğine göre türküyü yalnız sesiyle okuduğu düşünülebilir; bu da kesin değildir, çünkü fişler eşlik eden kişiyi her zaman yazmaz.

Okuyanlar ve Kayıtlar

Türkünün başka bir kaydı bilinmiyor. Aynı plak yüzünde hemen ardından Nuri Uysal'ın ikinci türküsü, "Tahtadandır şu Mahmud'un bacası" dizesiyle başlayan "Tahtadandır" gelir. Bu iki kayıt, ekibin Gümüşhacıköy'de tuttuğu son kayıtlardır: plağın üçüncü parçası, ekibin aynı gece döndüğü Merzifon'da Âşık Musa Aslan'dan alınmıştır. Nuri Uysal'dan önce plaklara geçen icracı da aynı köyden, Derbentopruğu'ndan kavalcı Osman Atmaca'dır; onun çaldığı havalardan biri Davarı Suya İndirme sayfasında anlatılır.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar