Ellibeşevler, Amasya'da adı bir rakamdan gelen mahalledir. Resmî kayıtlarda Ellibeşevler Mahallesi olarak geçer; gündelik konuşmada, ilanlarda ve tabelalarda ise çoğunlukla 55 Evler denir. Adın sözcük anlamı açıktır, ama mahallenin kendisine dair yazılı bilgi şaşırtıcı biçimde azdır. Taranabilen açık kaynaklarda kuruluş tarihine, ilk sakinlerine ya da adın kökenine ilişkin belgeli bir anlatıya rastlanmamıştır. Bu yüzden mahalle, eski çekirdek semtlerin kalın tarihçelerinden çok, bugünün verileriyle ve yakın dönemin kamu yatırımlarıyla tanınır.

Adı ve Kullanımı

Mahalle adı, kaynaklarda iki biçimde yan yana yaşar: birleşik yazımla Ellibeşevler, rakamlı yazımla 55 Evler. Amasya Belediyesi'nin 2023 başında duyurduğu park çalışması haberde "55 Evler Yaşam Parkı" başlığıyla, belediye başkanının açıklamasında ise "Ellibeşevler Yaşam Parkı" olarak geçer. İki yazım aynı metin içinde bile birbirinin yerine kullanılabilmektedir. Resmî yazışmalarda ve nüfus kayıtlarında birleşik biçim esas alınır; halk ise rakamlı söyleyişi tercih eder ve adı kısa, akılda kalır bir sözcük grubu olarak taşır.

Adın anlamı elli beş evdir. Ancak bu sayının hangi yapı grubuna, hangi yıla ve hangi kuruma (kooperatif, kamu kurumu ya da belediye) ait olduğunu gösteren bir kaynağa ulaşılamamıştır. Başlangıçta elli beş konutluk bir yerleşim kurulduğu düşünülebilir ve bu makul bir tahmindir, fakat belge olmadan bir olgu gibi yazılamaz. Türkiye'de sayıyla anılan mahallelerin birçoğu bu yolla ortaya çıkmıştır: bir toplu konut grubunun ev sayısı, çevresine yerleşenler tarafından zamanla bölgenin adına dönüşür. Ellibeşevler için bu açıklamanın doğru olup olmadığı, yerel bir arşiv ya da tanık anlatısı bulunana kadar açık kalmaktadır. Sayının ardındaki ilk evlerin kimler için, hangi yıllarda yapıldığı da aynı belirsizliğin içindedir.

Konumu ve Büyüklüğü

Ellibeşevler, Amasya'nın Merkez ilçesine bağlıdır. Derleme sitelerinde yüzölçümü 0,788 kilometrekare, posta kodu ise 05100 olarak verilir. Bu veriler resmî bir idari sınır tanımı yerine geçmez. Mahallenin küçük bir alana yayıldığı, buna karşılık kalabalık bir nüfus barındırdığı rakamlardan anlaşılır.

Amasya'nın genel coğrafyası bilinir: şehir Yeşilırmak'ın iki yakasında, Harşena'nın ve kaya mezarlarıyla anılan yamaçların eteğinde uzanan dar bir vadidir ve yerleşim, vadinin elverdiği ölçüde nehrin boyunu izleyerek gelişmiştir. Ellibeşevler'in bu vadi içinde hangi sınırlarla ayrıldığına ve hangi yöne uzandığına dair yayımlanmış belgeli bir tarife ulaşılamamıştır. Emlak ve harita sitelerinde mahallenin Adnan Menderes Caddesi çevresinde yer aldığı ve içinde Botanik Parkı adıyla anılan bir park bulunduğu görülür; bu bilgiler ilan sitelerinden gelir, kesin sınır bilgisi olarak okunmamalıdır.

Tarihî Kayıtlarda Yeri

Amasya'nın eski mahalleleri için Hüseyin Hüsameddin Yasar'ın Amasya Tarihi gibi eserler, Osmanlı vakıf kayıtları ve şer'iyye sicilleri temel kaynaklardır. Ellibeşevler bu kaynaklarda bu adla bir mahalle olarak kayıtlı görünmemektedir. Alanın daha önce boş olduğu sonucu çıkmaz; yalnızca mahallenin bugünkü adıyla ve kimliğiyle belgelenmiş bir geçmişi bulunamamıştır.

Mahallenin yakın dönemde şekillenen bir yerleşim olması bir olasılıktır; kesin bilgi sayılamaz. Bu bakımdan Ellibeşevler, vakfiyelerle ve sicillerle anlatılan Hacılar Meydanı ya da Bahçeleriçi gibi eski çekirdek mahallelerden ayrı bir kategoride değerlendirilmelidir. Eski mahallelerin geçmişi vakıf ve mahkeme kayıtlarına yansımıştır; 55 Evler'in hikâyesi ise belgelerden çok, bugünün kayıtlarında ve sakinlerinin belleğinde aranmak zorundadır.

Nüfus ve Yoğunluk

Ellibeşevler, Amasya Merkez'in nüfus bakımından en kalabalık mahalleleri arasındadır. TÜİK adres kayıtlı nüfus verilerine dayanan derlemeye göre mahalle nüfusu 2012'de 8.611, 2013'te 9.016, 2014'te 8.946, 2015'te 9.081, 2016'da 9.131, 2017'de 9.275, 2018'de 9.212 ve 2019'da 9.503 olmuştur. Seri, sekiz yılda küçük dalgalanmalarla birlikte yaklaşık 900 kişilik, yüzde on dolayında bir artışa işaret eder; yani mahalle yavaş ve düzenli bir tempoyla büyümüştür. 2019 sıralamasında mahalle Şeyhcui (23.145), Hacılar Meydanı (14.837) ve Bahçeleriçi'nden (11.821) sonra dördüncü sıradadır; hemen ardından Akbilek (9.112) gelir. Başka bir derleme sitesi 9.275 rakamını 2023 verisi olarak sunar; bu değer 2017 rakamıyla birebir aynı olduğundan yıl etiketi doğrulanamamış, güncel nüfus olarak kabul edilmemiştir.

Yüzölçümüyle birlikte okunduğunda tablo daha belirgindir. Kilometrekare başına düşen kişi sayısı, basit bir bölmeyle, 2019 nüfusu için yaklaşık 12.000 çıkar. Aynı derlemedeki yüzölçümleriyle bakıldığında bu değer Hacılar Meydanı için yaklaşık 15.000, Bahçeleriçi için yaklaşık 20.000 olur; Ellibeşevler şehrin en sıkışık mahallesi olmasa da yoğun yerleşimli kuşağın içindedir. Buna karşılık geniş yüzölçümlü Akbilek ya da Yazı Bağları gibi mahallelerde yoğunluk çok daha düşüktür. Bu hesaplar basit bölmelerden ibarettir, resmî istatistik yerine geçmez.

Günümüzde Ellibeşevler

Mahallenin yakın döneme ait belgeli iki gelişmesi vardır. Birincisi yeşil alandır. Yerel haber kaydına göre, 3 Şubat 2023'te Amasya Belediyesi, Başkan Mehmet Sarı'nın öncülüğünde mahallede bir "Yaşam Parkı" çalışması başlatmıştır. Çalışmayı Fen İşleri Müdürlüğü ekipleri yürütmektedir. Belediye başkanının açıklamasına göre parkta yeşil alanlar, çocuk oyun grupları, yürüyüş yolları, spor alanları ve otopark yer alacak, ilerleyen aşamada bir lunapark da planlanmaktadır; güvenlik hizmetleri de projenin parçasıdır. Başkan Sarı, şehrin diğer mahallelerinde de benzer parklar için çalışıldığını belirtmiştir. Haberde parkın açılış tarihi verilmediğinden, tamamlanıp tamamlanmadığı doğrulanamamıştır. Bir kilometrekareden küçük bir alanda on bine yakın kişinin yaşadığı düşünülürse, yeşil alan ve oyun alanı öngören bir proje mahalle ölçeğinde anlamlı bir yatırımdır.

İkincisi sağlık hizmetleridir. 11 Ağustos 2026 tarihli haber kaydına göre mahallede inşa edilecek 3 hekimlik Botanik Aile Sağlığı Merkezi için ihale süreci tamamlanmış, yüklenici firmaya yer teslimi Personel ve Destek Hizmetleri Başkanı Mehmet Köse başkanlığında, İl Sağlık Müdürlüğü teknik ekibinin katılımıyla yapılmıştır. Yer tesliminin ardından ilk kazmanın vurulacağı tesisle birlikte bölgedeki koruyucu sağlık hizmetlerinin, erken tanı ve tarama çalışmalarının güçlendirilmesi hedeflenmektedir. İl Sağlık Müdürlüğü, yeni tesisin kısa sürede tamamlanarak kullanıma açılacağını bildirmiştir. Yoğun nüfuslu bir mahallede birinci basamak sağlık hizmetinin mahalle düzeyine indirilmesi, nüfus verileriyle birlikte okunduğunda yerinde bir yatırım olarak görünür.

Kronoloji

2012-2019: TÜİK adres kayıtlı nüfus verilerine dayanan derlemede mahalle nüfusu 8.611'den 9.503'e yükselmiştir.

3 Şubat 2023: Amasya Belediyesi, mahallede Yaşam Parkı çalışmasının başladığını duyurmuştur.

11 Ağustos 2026: Botanik Aile Sağlığı Merkezi için yüklenici firmaya yer teslimi yapılmıştır.

Kaynakça

Diğer kaynaklar

Çevrimiçi kaynaklar