Rasim Olgun'un adı 1943 Merzifon kayıtlarında çoğunlukla bir çalgı topluluğunun içinde geçer; "Gel Gönül Gidelim" ise onun 7 Temmuz'da tek başına okuduğu parçalardandır. Merzifon'un Sarı köyünden olan Olgun, konservatuvarın icracı dökümünde kemancı olarak kayıtlıdır. "Gel göñül gidelim dost éllerine" diye açılan deyiş TRT repertuvarının dışında kalmış, basılmış bir sözü ya da notası da yoktur.

Künye

  • Repertuvar no: yok; TRT repertuvarında Amasya yöresine kayıtlı değildir
  • Derleme yeri: Merzifon
  • Kaynak kişi: Rasim Olgun (Merzifon, Sarı köyü; keman)
  • Derleyen: Ankara Devlet Konservatuvarı heyeti: Halil Bedii Yönetken, Muzaffer Sarısözen, teknisyen Rıza Yetişen
  • Derleme tarihi: 7 Temmuz 1943
  • Kaynak yayın: Celal Volkan Kaya, Ankara Devlet Konservatuvarı'nın Halk Müziği Alan Araştırmaları Kataloğu (İTÜ, 2014), kayıt listesi sıra 3655
  • Arşivdeki yeri: Folklor Arşivi, plak 1120/B-1
  • Tür: deyiş
  • Makam, usul: kayıtlı değil
  • Söz ve müzik: anonim
  • Kaynak bağlantısı: TRT sayfası yoktur; künye Kaya kataloğunda

Sözleri

Gel göñül gidelim dost éllerine

Dize gönle seslenir: "Gel gönül, dostun illerine gidelim." Dost, halk şiirinde sevgiliyi anlatabildiği gibi tasavvufî söyleyişte Tanrı'yı da anar; deyişin hangi anlamda kurulduğunu kalan dizeler belli ederdi. Yazımdaki ñ ve é, derleyicilerin yöre söyleyişini kâğıda geçirmek için kullandığı işaretlerdir: biri genizden gelen n'yi, öbürü kapalı söylenen e'yi gösterir.

Hangi anlamın kastedildiğini gösterecek öbür dizeler yayımlanmış bir kaynağa geçmemiştir. Metni büyük olasılıkla fişin TRT'ye kopyalanan nüshası taşır; Olgun'un sesi ise Folklor Arşivi'nde, 1120 numaralı plağın B yüzünün başındadır.

Hikâyesi

Sözün adı unutulmuş bir âşığa mı ait olduğu, yoksa Merzifon köylerinde ağızdan ağıza geçmiş bir deyiş mi olduğu tek dizeden çıkarılamıyor. Ne zaman ve kimin için söylendiğine dair basılı bir bilgi de yok.

Müzikal Özellikleri

Olgun'un kemancı olması, deyişi kemanla eşlik ederek okuyup okumadığı sorusunu doğurur. Merzifon fişlerinden bazılarına "keman çalındığı" not edilmiş ve Kaya bu kayıtlarda kemanı ya Olgun'un ya da Tanrısever'in çalmış olacağını dipnotla belirtmiştir. "Gel Gönül Gidelim" fişinde ise böyle bir not bulunmadığı gibi makam ve usul de yazılmamıştır; eşliğin varlığı da çalgısı da bu yüzden bilinmiyor.

Okuyanlar ve Kayıtlar

1120 numaralı plak o günün Merzifon dağarcığından küçük bir kesit sunar: A yüzünde Olgun'un "Eser Yel (Halay)"ı, Hüseyin Onkar'ın "Bir Kız ile Bir Oğlan"ı ve Osman Keleş ile Hüseyin Duran'ın bir oyun havası, B yüzünde bu deyiş ile yine Onkar'dan "Sümmanî'den (Karacaoğlan)" kayıtlıdır. Bu kayıtların üçü TRT repertuvarına geçmiş; Gidersen Göndereyim, Ben De Çıktım Fodullu'nun Üstüne ve Eğlen Sana Bir Nasihat Edeyim sayfalarında anlatılmıştır. Deyişin kendisi ise Olgun'un 1943 kaydından başka bir icrayla bilinmiyor. Olgun'un öbür tek kişilik kaydı Pınarın Başına Taş Ben Olayım, Merzifon'un ezgileri ise Yeşilırmak'ın Ezgisi yazısındadır.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar