AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Ağar Hâtun-Ganî Kızı

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 18 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Amasyalıdır. Mü’eyyedzâde Kazasker Abdurrahman Efendi’nin tilmizlerinden ve meşâhîr-i ulemâdan Merzifonî el-Hâc Bünyâd Efendizâde eş-Şeyh Abdulganî Efendi’nin kerîmesidir. Zevci meşâhîr-i ulemâ-yı kudâtdan Merzifonî Recep Efendi idi. Pederinden ve zevcinden aldığı mirâsını güzel tasarruf ederek Ganî köyünde güzel bir câmi ve mektep yaptırdı. Emlâkini bunların mesâlihine vakfetdikten sonra bin hudûdunda vefât etdi. Sâliha, âlime bir kadın idi. Birâderi Mustafa Efendi de bu hayrâtına biraz [27] nukûd vakfetdi. Kuyûd-i vakfiye idâresinden ve Ganî köyünde yapılan tahkikâtdan anlaşılan ma’lûmât budur.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasyalıdır. Müeyyedzâde Kazasker Abdurrahman Efendi'nin öğrencilerinden, tanınmış âlimlerden Merzifonlu Hacı Bünyad Efendizâde Şeyh Abdulganî Efendi'nin kızıdır. Kocası, ünlü âlim ve kadılardan Merzifonlu Recep Efendi idi. Babasından ve kocasından kalan mirası iyi değerlendirerek Ganî köyünde güzel bir cami ve mektep yaptırdı. Mallarını bunların giderlerine vakfettikten sonra bin [1591-92] dolaylarında öldü. Dindar, bilgili bir kadındı. Kardeşi Mustafa Efendi de bu hayır eserine bir miktar nakit para vakfetti. Vakıf kayıtlarının idaresinden ve Ganî köyünde yapılan araştırmadan anlaşılan bilgi bundan ibarettir.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • kazasker: Osmanlı'da yüksek yargı ve eğitim işlerine bakan kadı
  • tilmîz: öğrenci
  • nukûd: nakit para
  • vakfiye kuyûdu: vakıf kayıtları
  • hayrât: hayır amaçlı yapılan eserler

Kadın Vakıfları ve Ganî Köyü

Müeyyedzâde Abdurrahman Efendi, Tanınmış bir âlim ve kazaskerdir; şiirlerinde Hâtemî mahlasını kullandığı bilinir. Ağar Hâtun'un babasının onun öğrencisi olarak anılması, ailenin ilim çevresine bağlı olduğunu gösterir. Hüsameddin'in "bin hudûdunda" dediği tarih kesin değildir; miladî karşılığı yaklaşık bir yıldır.

Osmanlı'da kadınların mirastan elde ettikleri mallarla cami, mescit ve mektep gibi eserleri vakfetmesi yaygındı; Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün bu konuda ayrı bir yayını bulunur. Ağar Hâtun'un cami ve mektebi ile Ganî köyünün bugünkü durumu hakkında yapılan aramalarda bir bilgiye rastlanmadı. Kaynaklarda bu hayrat için bir vakfiye metni de gösterilmemiştir. Hüsameddin bilgiyi vakıf kayıtlarından ve köyde yaptığı araştırmadan aldığını belirtir.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 18–18. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

Resmî kaynaklar

6. Cilt içindekiler