AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Âsiye Hâtun-Hâtun Paşa

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 18 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Amasyalıdır. Sunkuroğlu Yahşî Bey bin el-Hâc İsâ Bey’in kerîmesi ve Sadr-ı a’zam Bâyezîd Paşa’nın hemşîresidir. Zevci Âsâyiş Beyzâde Hamza Bey’le sâkin olduğu İçerişehir’de Yukarı Hamam’ın şark tarafında bir mescid-i şerîf yaptırdı. Emlâkini bu mescîdin mesâlihine vakfetdi. Biraderi Bâyezîd Paşa’dan evvel vefât eyledi. Mahdûmları Sinan, Dâvud Paşaların evlâdı Amasya’da vakfına mütevellî olmuşlardı.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasyalıdır. Sunkuroğlu Yahşî Bey'in, yani el-Hâc İsâ Bey oğlunun kızı ve sadrazam Bayezid Paşa'nın kız kardeşidir. Kocası Âsâyiş Beyzâde Hamza Bey'le birlikte oturduğu İçerişehir'de, Yukarı Hamam'ın doğu tarafında şerefli bir mescid yaptırdı. Mallarını bu mescidin giderlerine vakfetti. Kardeşi Bayezid Paşa'dan önce öldü. Oğulları Sinan ve Dâvud Paşa'ların çocukları Amasya'da bu vakfın mütevellisi (yöneticisi) oldular.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • kerîme: kız evlat
  • hemşîre: kız kardeş
  • zevc: koca
  • mesâlih: işler, ihtiyaçlar; burada vakfın giderleri
  • mütevellî: vakfı yöneten kişi
  • mahdûm: oğul

Hatun Paşa ve Ailesi

Madde başlığında kadın "Âsiye Hâtun" ve "Hâtun Paşa" adlarıyla anılır; ikincisinin neden verildiğini metin açıklamaz. Babası Yahşî Bey, sadrazamlık yapmış Bayezid Paşa'nın da babasıdır. Bayezid Paşa'nın biyografisini veren kaynaklara göre Yahşî Bey Amasya eşrafındandı ve Hüsameddin'in aktardığına göre eski bir Selçuklu beyi olan Emîr Seyfeddîn Sungur'un soyundan gelirdi. Bayezid Paşa Çelebi Mehmed döneminde sadrazam oldu ve 1421 yazında idam edildi. Kocası Hamza Bey, Hüsameddin'in 30. maddede yazdığına göre Sunkuroğlu Âsâyiş Bey'in oğludur ve amcası Yahşî Bey'e damat olmuştur; yani karı koca amca çocuklarıdır. Aynı maddede Hamza Bey'in 804'te [1401-02] Timur savaşında öldüğü yazılıdır.

Mescit Bugün

Amasya'daki erken dönem mescitlerini sıralayan bir çalışmada 1418 tarihli bir "Paşa Hatun Mescidi" geçer. Bu mescidin Hüsameddin'in sözünü ettiği yapı olup olmadığı, elimizdeki kaynaklarda açıkça belirtilmiyor; eşleştirme bir çıkarımdır. Yukarı Hamam, Amasya'da Hatuniye Mahallesi'nde Maden Köprüsü yakınındaki Altuntaş Hamamı'nın halk arasındaki adı olarak bilinir. Hüsameddin'in "doğu tarafı" dediği mescidin yeri için başka bir kaynakta açık bir bilgiye rastlanmadı. Âsiye Hâtun'un vakfı hakkındaki ayrıntılar da Hüsameddin'in kaydı dışında bulunamadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 18–18. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

Resmî kaynaklar

6. Cilt içindekiler