Amasya eşrâfından Hacı Hamza Bey mescidi vakfı mütevellîsi el-Hâc Mustafa Ağa bin Sarı Ahmed Ağa’nın oğludur. Altıncı bölükte mukayyed yeniçeri olup dört defa Amasya serdârı, İran muhârebâtında yüzbaşı, ba’dehû binbaşı, 1158 senesinden i’tibâren meclis-i a’yân azâsı oldu. 1167 hudûdunda vefât etdi. Oğulları, Mustafa, Abdullah Ağalardır. Köprü serdârı Ahmed Ağa da 1167’de vefât etdi. [647]
Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL
Ahmed Ağa-Sarı Ahmed Oğlu el-Hâc
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 201 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU
Özgün Metin
Araştırma Makalemiz
Editör: Mevlüt Erdem Öztürk
Günümüz Türkçesiyle
Amasya eşrafından, Hacı Hamza Bey Mescidi vakfının mütevellisi Hacı Mustafa Ağa bin Sarı Ahmed Ağa'nın oğludur. Altıncı bölükte kayıtlı yeniçeri olup dört kez Amasya serdarlığı yaptı. İran savaşlarında yüzbaşı, sonra binbaşı oldu. 1158 [1745-46] yılından başlayarak meclis-i ayan üyeliği yaptı. 1167 [1753-54] dolaylarında vefat etti. Oğulları Mustafa ve Abdullah Ağalardır. Köprü serdarı Ahmed Ağa da 1167'de vefat etti.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- eşrâf: bir yerin sözü geçen, saygın aileleri
- mütevellî: bir vakfın işlerini yürüten kişi
- serdâr: burada yerel yeniçeri birliğinin başındaki kişi
- mukayyed: deftere kayıtlı
- muhârebât: savaşlar
- meclis-i a'yân: şehrin ileri gelenlerinden kurulu yerel danışma ve yönetim meclisi
- hudûd: burada "dolayları", yaklaşık bir tarih
Maddeye Dair Notlar
Madde, Hüsameddin'in on sekizinci yüzyıl ortasındaki Amasya ileri gelenlerini sıraladığı bölümün bir parçasıdır ve kısa bir hizmet dökümünden oluşur. Yeniçerilikten serdarlığa, savaş görevinden meclis üyeliğine uzanan bu çizgi, o dönemde Amasya'da askerî kökenli ailelerin yerel idarede nasıl söz sahibi olduğunu gösterir. Metinde "İran muhârebâtı" olarak geçen savaşların, Hüsameddin'in komşu maddelerinde anılan Nadir Şah seferleri olması muhtemeldir; ancak bu madde bunu açıkça söylemez.
Maddenin son cümlesi başka bir kişiye, Köprü serdarı Ahmed Ağa'ya aittir ve ayrı bir tanıtım getirilmeden eklenmiştir. Köprü adıyla hangi yerleşimin kastedildiği kitapta açıklanmaz. Hacı Hamza Bey Mescidi vakfı ve adı geçen kişiler hakkında ulaşılabilen kaynaklarda ayrıca bilgiye rastlanmadı.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 201. amasya.bel.tr