AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Ahmed Bey-Burak Beyzâde

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 129 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Devâtdâr Ahmed Paşa evlâdından el-Hâc Hasan Bey’in mahdûmu ve Sivas Beylerbeyi Hüseyin Paşa’nın biraderidir. Meşâhîr-i züamâdan iken ümerâdan olup 922’de Amasya muhâfızı, ba’dehû mir-livâlıkla devr-i bilâd edib 928’de Alman Harbi’nde vefât etdi. Ümerâdan bir merd-i asîl idi. [407]

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Devâtdâr Ahmed Paşa'nın soyundan el-Hâc Hasan Bey'in oğlu ve Sivas Beylerbeyi Hüseyin Paşa'nın kardeşidir. Tanınmış zeamet sahiplerinden iken beyler arasına girdi; 922 [1516] yılında Amasya muhafızı, sonra da sancakbeyi olarak memleket memleket dolaştı. 928 [1521-22] yılında Alman Harbi'nde öldü. Beyler arasında soylu, mert bir kimseydi.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • evlâd: soy, torunlar
  • meşâhîr-i züamâ: tanınmış zeamet (büyük dirlik) sahipleri
  • ümerâ: beyler, sancak ve ordu kumandanları
  • mîr-livâ: sancakbeyi
  • devr-i bilâd: şehirleri, memleketleri dolaşma; sırayla çeşitli yerlerde görev yapma
  • merd-i asîl: soylu ve mert kişi

Devâtdâr Ahmed Paşa Soyu

Burak Beyzâde Ahmed Bey'in mensup olduğu aile, Amasya'nın Osmanlı öncesi yöneticilerine uzanır. Amasya, XIV. yüzyılın ikinci yarısında Hacı Kutlu Şah'ın oğlu Hacı Seyfeddin Şâdgeldi'nin yönetiminde, Eretna Beyliği'ne bağlı fakat geniş ölçüde kendi başına bir emirlik olarak yaşamıştı. Şâdgeldi 1359'da Amasya emiri olmuş, 1381'de ölümüne kadar bu görevde kalmıştı. Hüsameddin'e göre Devâtdâr Ahmed Paşa, bu Hacı Şâdgeldi Paşa'nın oğludur ve "Amasya Beylerbeyi" unvanıyla anılır. Paşanın oğullarından Burak Bey, Çelebi Sultan Mehmed'e bağlılık gösterip onu Amasya'ya davet ettiği için itibar kazanmış, 821'de [1418] ölmüştür; Amasya'da dedesinin camii olan Saraçhane Camii yakınında bir mektebi bulunduğu da Hüsameddin'in kaydıdır.

Maddede adı geçen Ahmed Bey bu soyun XVI. yüzyıldaki temsilcilerindendir. Ailenin bu dönemde de devlet hizmetinde sürekliliğini koruduğu, Hüsameddin'in başka maddelerinden anlaşılır: aynı soydan Budak Bey, Şehzade Mustafa'nın yakınlarından iken 960'ta [1553] şehzadenin öldürülmesi üzerine sancakbeyliğiyle ödüllendirilmiştir. Maddede Ahmed Bey'in kardeşi olarak gösterilen Sivas Beylerbeyi Hüseyin Paşa hakkında başka kaynaklarda ayrıca bilgiye rastlanmadı.

"Alman Harbi" Kaydı

Hüsameddin, Ahmed Bey'in 928 yılında "Alman Harbi"nde öldüğünü söyler. Hicrî 928 yılı, miladî 1521 yılının sonlarından 1522 yılının sonlarına kadar olan süreye karşılık gelir. Bu yıllar Kanûnî Sultan Süleyman'ın saltanatının ilk dönemidir; Hüsameddin'in hangi seferi kastettiği metinden anlaşılmamaktadır. Ahmed Bey'in Amasya muhafızlığı ise 922 [1516] yılına, yani Yavuz Selim'in Çaldıran sonrası Amasya'da kışladığı yıllardan hemen sonrasına düşer. Ahmed Bey hakkında Hüsameddin'in kaydı dışında bir bilgiye rastlanmadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

Akademik çalışmalar

  • "Shadgeldi" maddesi (Yasar, Amasya Tarihi, III, 1927 ve İ. H. Uzunçarşılı, "Sivas-Kayseri ve Dolaylarında Eretna Devleti", Belleten 32/126, 1968'e dayanarak). https://en.wikipedia.org/wiki/Shadgeldi

6. Cilt içindekiler