Amasya’da Gürcü İmâm el-Hâc Hasan Efendi’den ve Kadızâde Küçük Mehmed Efendi’den tahsîl-i ulûm ederek ders-i âm oldu. Medâris-i mu’tâdeyi devredib elli akçe ile Hüseyin Ağa müderrisi, ba’dehû Halvetîye Şeyhi Îcâdîzâde eş-Şeyh Hızır Efendi’nin Halvet-hânesinde [534] tasfiye-i derûn edib hilâfet-nâme aldı.
Ba’dehû Müftüzâde Tekkesi şeyhi ve Sarachâne Câmii vâ’izi olduğu halde 1071 senesi ramazânında vefât etdi. Ulûm-i şer’iyyede mâhir, gâyet müteşerri’, zâhid, vâ’iz bir şeyh-i muhterem idi. Meşâhîr-i sulehâdandır.
Günümüz Türkçesiyle
Amasya'da Gürcü İmam el-Hâc Hasan Efendi'den ve Kadızâde Küçük Mehmed Efendi'den ilim tahsil ederek herkese açık ders veren (ders-i âm) bir müderris oldu. Olağan medrese derecelerini sırayla geçip elli akçe ile Hüseyin Ağa müderrisi oldu. Ardından Halvetiyye tarikatının şeyhi İcâdîzâde eş-Şeyh Hızır Efendi'nin halvethanesinde iç dünyasını arındırıp hilâfetname (şeyhlik izni belgesi) aldı.
Sonra Müftüzâde Tekkesi şeyhi ve Saraçhane Camii vaizi iken 1071 yılı ramazanında vefat etti. Şer'î ilimlerde usta, dinî hükümlere son derece bağlı, zâhid, vaiz saygıdeğer bir şeyhti. Salihlerin ünlülerindendir.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- ders-i âm: herkese açık ders veren müderris
- medâris-i mu'tâde: medreselerin olağan derece sırası
- tasfiye-i derûn: iç dünyanın, gönlün arındırılması; tasavvufta nefis terbiyesi
- halvethane: tarikat müridinin inzivaya çekildiği oda
- hilâfetname: şeyhin müridine verdiği, irşad yetkisini gösteren belge
- müteşerri': şeriata sıkı sıkıya bağlı
- meşâhîr-i sulehâ: ünlü salih kişiler
Bu Şeyh Hakkında
Hüsameddin, Bafralı Ahmed Efendi'yi hem medrese hem tekke yolundan geçmiş bir kişi olarak tanıtır. Önce müderrislik basamaklarını çıkmış, ardından Halvetî şeyhinin yanında yetişerek şeyhlik izni almış, son olarak bir tekkenin şeyhi ve bir caminin vaizi olmuştur. Metinde adı geçen Hâc Hasan Efendi, aynı ciltteki 546 numaralı maddede de (Ahmed Efendi-Zileli Muharremzâde) hoca olarak anılır; iki Amasyalı âlimin aynı Gürcü imamdan ders aldığı buradan anlaşılır.
Ahmed Efendi'nin hocaları, şeyhi ve vefat tarihi için Hüsameddin'den başka kaynağa rastlanmadı. Müftüzâde Tekkesi ile Saraçhane Camii'nin bugünkü durumu da bu araştırmada doğrulanamadı.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 167–167. amasya.bel.tr