AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Esen Bey-Bîçâroğlu

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 334 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ

Özgün Metin

Amasya ümerâsından Bîçâr Bey bin Hamza Bey bin Ahmed Bey bin Bahadır Bey bin Emîr Hüsâmeddîn Bîçâr el-Yârî mahdûmudur. Amasya hükümdârı Hacı Şâhgeldi Pâdişâh devrinde kibâr-ı ümerâdan olup bir müddet Tokat emîri oldu. 783’de vefât etdi. Mahdûmu Bîçâr Paşa’dır. Bunun mahdûmları Hamza, Arslan, İsmâil Beylerdir.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasya emirlerinden Bîçâr Bey'in oğludur; Bîçâr Bey, Hamza Bey'in oğlu, o Ahmed Bey'in oğlu, o Bahadır Bey'in oğlu, Bahadır Bey de Emîr Hüsâmeddin Bîçâr el-Yârî'nin oğludur. Amasya hükümdarı Hacı Şâhgeldi Padişah zamanında büyük emirlerden olup bir süre Tokat emiri oldu. 783'te [1381] öldü. Oğlu Bîçâr Paşa'dır. Bunun oğulları Hamza, Arslan ve İsmâil Beyler'dir.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • ümerâ: emirler
  • kibâr-ı ümerâ: büyük emirler, emirlerin ileri gelenleri
  • mahdûm: oğul
  • bin: oğlu
  • devir: dönem, zaman

Şadgeldi ve Tokat

Maddedeki "Hacı Şâhgeldi Padişah", Amasya emiri Hacı Şadgeldi'dir. Mehterhan Furkani'ye göre Şadgeldi 1359'dan 1381'e kadar Amasya'yı yönetmiş, emirliğinin sınırları Amasya, Tokat ve Canik vilayetlerini kapsamıştır. Eretnaoğulları döneminin sonunda emirler kendi başlarına hareket ettiğinde Tokat'ta Şeyh Necib bulunuyordu; Şadgeldi ise Amasya'da ve çevresinde bağımsız davranıyordu. Tokat'ın Bîçâr Bey'e "bir süre" verilmiş olması, bu çözülme dönemindeki değişken idareyle uyuşur, ama hangi yıllarda ve kimin adına Tokat'ı yönettiği kaynaklarda doğrulanamadı.

Bîçâr Bey'in ölüm yılı olan 783 (1381), Şadgeldi'nin de öldüğü yıldır. Kadı Burhaneddin ile Şadgeldi arasındaki savaş 783 Ramazanı'nda (1381) Tokat'ta yapılmış, Şadgeldi bu savaşta öldürülmüştür. Bîçâr Bey'in ölümü ile bu savaş arasında bir ilişki olup olmadığı kaynaklarda belirtilmez; aynı yıla rastlaması yalnızca bir rastlantı olabilir ve bu konuda başka bir şey söylemek mümkün değildir.

Başka kaynaklarda Bîçâr Bey'e, soy zincirindeki Bahadır Bey, Ahmed Bey, Hamza Bey ve Hüsâmeddin Bîçâr el-Yârî'ye, Bîçâr Paşa'ya ve çocukları Hamza, Arslan ve İsmâil Beylere dair bilgiye rastlanmadı. "Yârî" nisbesinin neye işaret ettiği de okunan kaynaklarda bulunamadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 7. Cilt, s. 334–334. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

7. Cilt içindekiler