Amasya emîri Seyfeddîn Babuk Şâh bin Tuğrul Bey bin Emîr Şerefeddîn İnâç Bey’in oğludur. Babuk Şâh oğlu demekle meşhûrdur. Amasya ümerâsından Emîr el-Hâc Nureddîn Kutlu Şâh’ın havâssından olup Varay taraflarının emîri olarak 761 sâlinden sonra vefât etdi. Mahdûmları Sûlî Bey, Ali Paşa’dır. Ali Paşazâde Hamza Bey de ümerâ-yı Osmâniyyedendir. Sûlî Beyzâde Babuk Bey de meşhûr idi.
Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL
Esen Bey-Emîr Sâdeddîn
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 334 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ
Özgün Metin
Araştırma Makalemiz
Editör: Mevlüt Erdem Öztürk
Günümüz Türkçesiyle
Amasya emiri Seyfeddin Babuk Şâh'ın oğludur; Babuk Şâh, Tuğrul Bey'in oğlu, o da Emîr Şerefeddin İnâç Bey'in oğludur. "Babuk Şâh oğlu" diye tanınır. Amasya emirlerinden Emîr Hacı Nureddin Kutlu Şâh'ın yakınlarından olup Varay taraflarının emiri olarak 761'den [1359-60] sonra öldü. Oğulları Sûlî Bey ile Ali Paşa'dır. Ali Paşazâde Hamza Bey de Osmanlı emirlerindendir. Sûlî Beyzâde Babuk Bey de ünlüydü.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- havâss: yakın çevre, güvenilen özel adamlar
- ümerâ: emirler
- ümerâ-yı Osmâniyye: Osmanlı emirleri
- mahdûm: oğul
- beyzâde: bey oğlu
- meşhûr: ünlü
Kutlu Şah'ın Çevresi
Maddede adı geçen Emîr Hacı Nureddin Kutlu Şâh, Amasya emirliği tarihinin bilinen simalarındandır. Mehterhan Furkani'nin makalesine göre Kutlu Şah, Emir Bahaeddin'in oğludur ve Tulî Bey'in ölümünden sonra Amasya emiri olmuştur. Amasya'nın yanı sıra Sivas'ı, Tokat'ı ve bağlı yerleri yönetmiş, kimi zaman Kayseri ve Konya da onun idaresine girmiştir. Furkani bu bilgilerin dayanağı olarak Hüsameddin'in üçüncü cildini gösterir. Kutlu Şah, 760'ta (1359) oğlu Şadgeldi'yi Amasya emiri olarak atamış, 762'de (1360-61) Karamanoğullarına yenilip ölmüştür. Hüsameddin'in "761'den sonra" demesi, Babuk Şah oğlu Esen Bey'in ölümünü bu olayların yaşandığı döneme ya da hemen ardına yerleştirir; Esen Bey'in bu savaşlarda bulunup bulunmadığı okunan kaynaklarda doğrulanamadı.
Furkani, Kutlu Şah'tan önceki emiri "Tulî Bey" diye anar; Hüsameddin'in bu ciltteki maddelerinde ise (233 ve bu madde) "Sûlî" adı geçer. Adın iki yerde farklı yazıldığı görülüyor; bunların aynı ad olup olmadığı doğrulanamadı.
Esen Bey'in babası Babuk Şah'a, dedesi Tuğrul Bey'e ve Şerefeddin İnâç Bey'e, "Varay" denilen yere, oğulları Sûlî Bey ve Ali Paşa'ya, torunları Hamza Bey ile Babuk Bey'e dair başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 7. Cilt, s. 334–334. amasya.bel.tr
- Mehterhan Furkani, "Siyasî ve İlmî Bir Kişilik: Amasya Emiri Hacı Şadgeldi Paşa ve ed-Dürerü'l-Mensûretü fi'l-Furû' Adlı Eserin Kendisine Nispeti", Uluslararası Amasya Âlimleri Sempozyumu Bildiriler Kitabı I, Amasya 2017, https://isamveri.org/pdfdrg/G00226/2017/2017_FURKANIM.pdf