AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

İbrâhim Ağa-Çavuş

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 37 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Amasyalıdır. Ali oğlu olup dergâh-ı âlî çavuşânından olarak devr-i hidemâd etdi. Sultân Ahmed Hân-ı Evvel devrinde muhassıl, cizyedâr olup Sultân Osmân Hân-ı Sânî devrinde Galata voyvodası oldu. 1031 recebi vak’asında ihtifâ ve ba’dehû vefât etdi. Diğer Amasyalı İbrâhim Ağa bin Halîl Ağa da sipâhilerden olup Gümüş ma’deni emîni, ba’dehû Merzifon voyvodası oldu. 1041 sâline doğru vefât etdi.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasyalıdır. Ali oğludur; Dergâh-ı Âlî çavuşlarından olarak devlet hizmetinde bulundu. I. Sultan Ahmed döneminde muhassıl ve cizyedar oldu; II. Sultan Osman döneminde Galata voyvodası oldu. 1031 receb ayındaki olayda [Mayıs 1622] gizlendi, sonra öldü.

Öteki Amasyalı İbrâhim Ağa bin Halîl Ağa da sipahilerdendi; gümüş madeni emini, sonra Merzifon voyvodası oldu. 1041 yılına doğru [1631-32] öldü.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • dergâh-ı âlî çavuşânı: sarayın çavuş görevlileri, törenlerde ve haberleşmede görev alan kapıkulları
  • devr-i hidemât: hizmet dönemini tamamlama, görev sırasından geçme
  • muhassıl: vergi toplamakla görevli memur
  • cizyedâr: gayrimüslimlerden cizye toplayan görevli
  • voyvoda: bir yerin mali ve idari işlerine bakan görevli
  • vak'a: olay
  • ihtifâ: gizlenme
  • emîn: bir işin yürütülmesinden sorumlu görevli

1031 Receb Olayı

Hüsameddin'in "1031 receb vak'ası" dediği olay, II. Osman'ın 8 Receb 1031 (19 Mayıs 1622) tarihinde tahttan indirilmesidir. Kaynaklarda, yeniçeri ocağını düzenleme girişimlerinin ocakta güvensizliği artırdığı, bunun da ayaklanmaya yol açtığı belirtilir. İbrâhim Ağa'nın bu karışıklıkta gizlenmesi, Galata voyvodası olarak sultana yakın bir görevde bulunmasıyla ilgili olmalıdır; bu bir çıkarımdır, metin gerekçeyi vermez.

Gümüş Madeni Emîni

Amasya'da gümüş madeni eminliği eski bir görevdir; Hacı Halil Paşa'nın 1403'te Çelebi Sultan Mehmed tarafından Amasya kasabasındaki gümüş madeni eminliğine atandığı bilinir. Hüsameddin'in andığı ikinci İbrâhim Ağa'nın hangi gümüş madeninde görev yaptığı metinde belirtilmez. Aynı kişi, Kuloğlu İbrâhim Ağa bin Halîl Ağa adıyla kitabın 116. maddesinde de geçmektedir. İki maddede ölüm tarihi farklıdır: burada 1041, orada ise 1068'den sonra.

Çavuş İbrâhim Ağa'nın kendisi hakkında başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 37–37. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

6. Cilt içindekiler