Sivaslıdır. Esbak Amasya mutasarrıfı Mumcuzâde Sa’id İbrâhim Paşa’nın birâderi es-Seyyid Halîl Ağa’nın oğludur. Amcasının Amasya mutasarrıflığında pederiyle beraber gelip Amasya’da tevattun etdi. Hükûmet işlerinde istihdâm edilerek teayyün edib kazâlara müdür, ba’dehû Merzifon kâ’im-makâmı oldu. Ba’de’l-azl Amasya’da 1293’de vefât etdi. Mahdûmu es-Seyyid Halîl Şem’î Efendi Trablusgarb eyâleti evkâf muhâsebecisi iken 1318’de vefât etdi.
Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL
İbrâhim Efendi-Karabüber es-Seyyid
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 76 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU
Özgün Metin
Araştırma Makalemiz
Editör: Mevlüt Erdem Öztürk
Günümüz Türkçesiyle
Sivaslıdır. Daha önce Amasya mutasarrıflığı yapmış olan Mumcuzâde Said İbrâhim Paşa'nın kardeşi Seyyid Halîl Ağa'nın oğludur. Amcası Amasya mutasarrıfı iken babasıyla birlikte gelip Amasya'ya yerleşti. Devlet işlerinde çalıştırılarak tanınır hâle geldi; kazalarda müdürlük, ardından Merzifon kaymakamlığı yaptı. Görevinden alındıktan sonra 1293 [1876] yılında Amasya'da öldü. Oğlu Seyyid Halîl Şem'î Efendi, Trablusgarp eyaletinin vakıflar muhasebecisi iken 1318 [1900] yılında öldü.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- esbak: önceki, eski (görevi bırakmış)
- mutasarrıf: sancağın başındaki yönetici
- birâder: erkek kardeş
- tevattun etmek: bir yeri yurt edinmek, yerleşmek
- istihdâm edilmek: görevde çalıştırılmak; teayyün etmek: tanınmak, ileri gelenlerden olmak
- ba'dehû: sonra; ba'de'l-azl: görevden alındıktan sonra
- kâ'im-makâm: kaymakam, kaza yöneticisi
- mahdûm: oğul
- evkâf muhâsebecisi: vakıf gelir ve giderlerinin hesabını tutan memur
Bir Mutasarrıfın Yanında Gelen Aile
Maddenin başlığındaki "Karabüber" lakabı, metnin içinde açıklanmaz; ailenin Amasya'daki adı olarak kaldığı anlaşılıyor. Hüsameddin'in anlattığına göre aile, amca Mumcuzâde Said İbrâhim Paşa'nın Amasya'ya mutasarrıf olarak gelişiyle şehre yerleşmiştir. Yeğenin devlet hizmetine girmesi de bu akrabalığın gölgesinde olmuş; önce kaza müdürlükleri, sonra Merzifon kaymakamlığı gelmiştir. Metin, amcanın Amasya'daki mutasarrıflığının tarihini vermez.
Mumcuzâde Said İbrâhim Paşa'nın ve yeğeninin hayatına dair bağımsız bir kaynağa ulaşılamadı. Merzifon kaymakamlarının bu döneme ait bir listesi de bulunamadığından İbrâhim Efendi'nin kaymakamlık yıllarını başka bir belgeyle karşılaştırma imkânı olmadı. Başka kaynaklarda bu kişiye dair bilgiye rastlanmadı.
Oğlu Halîl Şem'î Efendi'nin görev yeri olarak geçen Trablusgarp, bugünkü Libya topraklarında, o yıllarda Osmanlı'ya bağlı bir eyaletti. Amasya'dan yetişen bir ailenin ikinci kuşağının imparatorluğun öbür ucunda vakıf hesaplarıyla uğraşırken ölmesi, dönemin memurlarının ne kadar geniş bir coğrafyada dolaştığını gösterir.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 76. amasya.bel.tr