AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

İbrâhim Tâceddîn Efendi-Çorumluzâde

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 33–34 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Amasyalıdır. Çorumlu Şeyh Mehmed Çelebi mahdûmu ve Kazasker Alâeddîn Ali ve hâcegân-ı divân-ı hümâyûndan Lütfullah Çelebilerin birâderidir. Amasya’da tahsîl-i ulûm edib [77] mu’allim-i sultânî Hatîb Kâsım Efendi’den mücâz ve ders-i âm oldu. Ba’dehû müderris ve kadı, birkaç def’a Amasya nâibi olarak Şehzâde Sultân Ahmed’e tekarrüb etmişdi. 918’de menkûb ve mütekâ’id olduğu hâlde 924’de vefât etdi.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasyalıdır. Çorumlu Şeyh Mehmed Çelebi'nin oğludur; Kazasker Alâeddîn Ali ile divan-ı hümâyun hocalarından Lütfullah Çelebi'nin kardeşidir. Amasya'da ilim öğrenip sultanın hocası Hatîb Kâsım Efendi'den icazet aldı ve herkese açık ders verdi. Sonra müderris ve kadı olup birkaç kez Amasya kadı vekilliği yaparak Şehzade Sultan Ahmed'e yakınlaşmıştı. 918'de [1512-13] mağdur edilip emekli edilmiş olduğu hâlde 924'te [1518] öldü.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • kazasker: ordu kadısı, yüksek yargı ve eğitim görevlisi
  • hâcegân-ı divân-ı hümâyûn: divan-ı hümâyunun yüksek rütbeli yazı memurları
  • mu'allim-i sultânî: sultanın hocası
  • mücâz: icazetli, yetki verilmiş
  • nâib: kadı vekili
  • tekarrüb: yakınlaşma
  • menkûb: başına felaket gelmiş, mağdur edilmiş
  • mütekâ'id: emekli

Şehzade Ahmed'e Yakın Olmanın Bedeli

Maddedeki 918 tarihi, Şehzade Ahmed ile Selim arasındaki savaşın yılıdır. Ahmed Amasya'da kuvvet toplamış, 1513 baharında Yenişehir'de yenilmiş ve idam edilmiştir. Hüsameddin'in "menkûb ve mütekâid" diye anlattığı durum, Ahmed'e yakın görülen birçok kişinin Selim'in tahta çıkışında yaşadığı sonuçlardan biridir. Aynı ciltteki 6-92, 6-95, 6-98 ve 6-99 maddeleri de aynı yılı bir kırılma noktası olarak anar.

Kişinin kardeşi Kazasker Alâeddîn Ali ve Lütfullah Çelebi ile sultanın hocası Hatîb Kâsım Efendi hakkında, bu maddede anıldığı biçimiyle eşleşen bir kaynak bulunamadı. Aramada çıkan "Alâeddîn Ali Çelebi" maddesi (ö. 1543) Edirne'de Abdülvâsi' Çelebi'den okuyan ve Bursa kadısı olan bir müderrisi anlatır; ailesi ve doğum yeri bakımından Hüsameddin'in kazaskeriyle eşleştirilemedi. Çorumlu Şeyh Mehmed Çelebi'nin de başka bir kayıtta izine rastlanmadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 33–34. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

Diğer kaynaklar

6. Cilt içindekiler