İçeriğe geç

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

İbrâhim Bey-Gâzibeyzâde

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 35–36 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Amasyalıdır. Köprü’de câmi’ ve emâreti olan Tâceddîn İbrâhim Paşa’nın birâderi el-Hâc Süleyman Bey bin Safî Çelebi bin Gâzi Mehmed Bey bin Alâeddîn Ali bin İbrâhim eş-Şirvânî mahdûmu ve Kazasker Tâcî Beyzâde Ca’fer Çelebi’nin ammizâdesidir.

Amcası Tâceddîn Paşa nezdinde terbiye ve tahsîl gördü. Şehzâde Sultân Ahmed’in ma’iyet-i ümerâsından olup 918’de bir müddet menkûb oldu. 921’de kazasker Ca’fer Çelebi ile İstanbul’a gidip mîr-livâlıkla kayrıldı. Devr-i bilâd ederek 940 hudûdunda vefât etdi.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasyalıdır. Köprü'de camisi ve imareti bulunan Tâceddîn İbrâhim Paşa'nın kardeşi el-Hâc Süleyman Bey'in oğludur; Süleyman Bey, Safî Çelebi'nin oğlu; o, Gâzî Mehmed Bey'in oğlu; o, Alâeddîn Ali'nin oğlu; o da İbrâhim eş-Şirvânî'nin oğludur. Kazasker Tâcî Beyzâde Ca'fer Çelebi'nin amcasının oğludur.

Amcası Tâceddîn Paşa'nın yanında terbiye ve öğrenim gördü. Şehzade Sultan Ahmed'in maiyetindeki beylerden olup 918'de [1512-13] bir süre mağdur edildi. 921'de [1515-16] Kazasker Ca'fer Çelebi ile İstanbul'a gidip mirlivalıkla [sancak beyliğiyle] kayrıldı. Yurdun çeşitli yerlerini dolaşarak 940 dolaylarında [1533-34] öldü.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • emâret: imaret, yoksullara yemek verilen hayır kurumu
  • ammizâde: amcanın oğlu
  • kazasker: ordu kadısı
  • terbiye ve tahsîl: yetiştirilme ve öğrenim
  • menkûb: başına felaket gelmiş, mağdur edilmiş
  • mîr-livâ: sancak beyi
  • devr-i bilâd: ülkeyi dolaşma, çeşitli yerlere gitme

Tâceddîn İbrâhim Paşa Külliyesi

Metindeki amca, Merzifon'daki Tâceddîn İbrâhim Paşa Camii'ni yaptıran kişidir. Cami, Gazimahbub Mahallesi'nde Kunduracı Caddesi üzerindedir; vakıf senedi 1495 tarihlidir ve yapının 1494'ten önce yapıldığı sanılır. Kare planlı, tek kubbeli bir yapıdır. Kesme taştan minaresi 1941 depreminde şerefe seviyesine kadar zarar görmüş, 1970'lere kadar kapalı kalmıştır. Cami 1975 ve 2020'de onarılmış, Vakıflar Genel Müdürlüğü'nün mülkiyetindedir. Paşa Hamamı da aynı külliyenin bir parçası olarak anılır. Hüsameddin'in "Köprü'de" demesi ile modern kaynakların Merzifon'u göstermesi birbirinden ayrıdır; metindeki yer adının neye karşılık geldiği bu araştırmada netleşmedi.

Şehzade Ahmed Çevresi

918 tarihi, Şehzade Ahmed'in Selim karşısında yenildiği yıla denk gelir; Ahmed'in maiyetindeki beylerin bir kısmı bu dönemde görevden uzaklaştırılmıştır. Süleyman Bey'in oğlunun mirlivalıkla kayrılması ise 1515-16'da kazasker Ca'fer Çelebi'nin aracılığıyla gerçekleşmiştir. Tâcîzâde Câfer Çelebi, Hatîbzâde Muhyiddîn Efendi'nin öğrencileri arasında anılan bir âlimdir.

Gâzi Mehmed Bey, İbrâhim eş-Şirvânî ve Safî Çelebi'den oluşan soy zinciri başka bir kaynakta bulunamadı. Süleyman Bey'in ve oğlunun hayatına dair de ek bilgiye rastlanmadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 35–36. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

Diğer kaynaklar

6. Cilt içindekiler