Kedağralıdır. Taşan Bey birâderi İdris Bey bin Emîr Çelebi mahdûmudur. Taşanoğullarıyla hayli müddet emâret nizâında bulunarak aralıkda Kedağra Emîri oldu. Ba’dehû Hacı Şadgeldi Paşa’ya ilticâ edib ma’iyyet-i ümerâsından olarak 783’de vefât etdi.
Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL
İlyâs Bey-Emîr Çelebizâde
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 342 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ
Özgün Metin
Araştırma Makalemiz
Editör: Mevlüt Erdem Öztürk
Günümüz Türkçesiyle
Kedağralıdır. Taşan Bey'in kardeşi İdrîs Bey bin Emîr Çelebi'nin oğludur. Taşanoğulları ile epey bir süre emirlik çekişmesinde bulunarak bu arada Kedağra Emiri oldu. Sonra Hacı Şadgeldi Paşa'ya sığınıp onun beyleri arasına girdi ve 783'te [1381] öldü.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- birâder: kardeş
- emâret nizâı: emirlik çekişmesi, yönetim kavgası
- iltica: sığınma
- ma'iyyet-i ümerâ: bir büyüğün yanındaki beyler
- aralıkda: bu arada
Taşanoğulları ve Şadgeldi Paşa
Metindeki Hacı Şadgeldi Paşa, Hacı Kutlu Şâh'ın oğludur ve Amasya'yı 760 [1359] ile 783 [1381] arasında yirmi yılı aşkın bir süre yönetmiştir. Eretna Devleti'nin zayıflamasından sonra bağımsız bir emirlik kurmuş, 1381'de Kadı Burhaneddin ile yaptığı savaşta yenilip öldürülmüştür. Hüsameddin'in İlyâs Bey için verdiği ölüm yılı 783, Şadgeldi'nin öldüğü yılla aynıdır; ancak okunan kaynaklarda iki olay arasında bir bağ kurulmamıştır.
Taşanoğulları, Hüsameddin'e göre Köprü yöresinde oturuyordu. Bir makale, Hüsameddin'e dayanarak Taşanoğlu Umur Bey'in adını anar: Selçuklu şehzadesi Kılıç Arslan, Havza'yı kendi çiftliği saydığı için Umur Bey'le çatışmıştır. Aynı makale Hüsameddin'den, Çelebi Sultan Mehmed'in Köprü'de oturan Taşanoğulları'nı koruduğunu ve Kubadoğulları'nı bastırdığını aktarır. Bu kayıtlar, Taşanoğulları'nın Havza ve Köprü bölgesinde nüfuzlu bir aile olduğunu gösterir; metindeki "emirlik çekişmesi" bu bölgedeki iktidar mücadelesi olabilir, ama bu bir çıkarımdır. Taşan Bey, İdrîs Bey ve Emîr Çelebi'nin kimliği ile Taşanoğulları'nın Kedağra ile bağı okunan kaynaklarda açıklanmamıştır.
Kedağra adı, yer olarak ya da yönetim merkezi olarak, okunan kaynaklarda geçmez. Bu yerin bugünkü adı ve konumu doğrulanamamıştır.
Kaynakça
Birincil kaynaklar
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 7. Cilt, s. 342–342. amasya.bel.tr
Akademik çalışmalar
- Mehterhan Furkani, "Siyasî ve İlmî Bir Kişilik: Amasya Emiri Hacı Şadgeldi Paşa ve ed-Dürerü'l-mensûretü fi'l-furûʻ Adlı Eserin Kendisine Nispeti", Uluslararası Amasya Âlimleri Sempozyumu Bildiriler Kitabı I, Amasya, 2017.
- Zerrin Günal Öden, "Kadı Burhaneddin Karşısında Bir Selçuklu Şehzadesi Kılıç Arslan", Belleten, 64/241 (Aralık 2000), https://belleten.gov.tr/tam-metin/2577/tur