Amasya züamâsından Ali Bey’in mahdûmudur. Bu da züamâdan olup Hacı Beyzâde Mustafa Paşa’nın kethüdâlığında mîrlivâ oldu. Köprülüzâde Fâzıl Ahmed Paşa’nın maiyyetinde l075 harbinde vefât etdi.
Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL
İlyâs Bey-Hacı Beyzâde
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 346 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ
Özgün Metin
Araştırma Makalemiz
Editör: Mevlüt Erdem Öztürk
Günümüz Türkçesiyle
Amasya zeâmet sahiplerinden Ali Bey'in oğludur. O da zeâmet sahibi olup Hacı Beyzâde Mustafa Paşa'nın kethüdâlığı (kâhyalığı) sırasında sancak beyi (mîrlivâ) oldu. Köprülüzâde Fâzıl Ahmed Paşa'nın maiyetinde 1075 [1664-65] savaşında öldü.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- züamâ: zeâmet sahipleri
- kethüdâ: kâhya, bir vezirin ya da büyük bir görevlinin vekili ve işlerini yürüten yardımcısı
- mîrlivâ: sancak beyi
- ma'iyyet: yanında görevli olma
1075 Savaşı
Hüsameddin savaşın yerini belirtmez, fakat Köprülüzâde Fâzıl Ahmed Paşa'nın maiyetini anması, bunu Avusturya seferi yılları içine yerleştirir. TDV'deki Fâzıl Ahmed Paşa maddesine göre sadrazam 1663'te Uyvar'ı kuşatıp aldı, ertesi yıl Raab nehri kıyısında St. Gotthard'da Avusturya ve müttefik ordusuyla karşılaştı. 8 Muharrem 1075'te [1 Ağustos 1664] yapılan bu savaşı Osmanlı kaynakları küçük bir çarpışma sayar, Batı kaynakları ise Osmanlı kuvvetlerinin yok edildiğini yazar. Ahmed Paşa 16 Muharrem'de [9 Ağustos] Avusturya elçisiyle Vasvár'da barış görüşmelerini yürütmüştür. İlyas Bey'in bu savaşta mı yoksa aynı seferin başka bir çarpışmasında mı öldüğü belirtilmediğinden kesin bir şey söylenemez; 1075 yılının Fâzıl Ahmed Paşa'nın Avusturya seferine denk gelmesi dışında bir bağ kurulamamıştır. Fâzıl Ahmed Paşa Girit seferine 11 Zilkade 1076'da [15 Mayıs 1666] çıktığına göre 1075 yılındaki savaş Girit seferi olamaz; bu sonuç yıl hesabına dayanan bir çıkarımdır.
Aile İçindeki Yeri
İlyas Bey, aynı ciltteki bir önceki maddede (sıra 286) "kardeşi Ali Bey" olarak anılan kişinin oğludur. Mustafa Paşa, bu ailenin vezir rütbesine ulaşan ferdi olarak görünür; kethüdâlığın ne zaman yapıldığı maddede yoktur. Başka kaynaklarda bu İlyas Bey'e dair bilgiye rastlanmadı.
Kaynakça
Birincil kaynaklar
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 7. Cilt, s. 346. amasya.bel.tr
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, 7. Cilt, 286 sıra numaralı madde.
Kitaplar
- Abdülkadir Özcan, "Köprülüzâde Fâzıl Ahmed Paşa", TDV İslâm Ansiklopedisi, 2002.