AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Üveys Ağa-Koca Sipâhî

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 375 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ

Özgün Metin

Amasya’nın Ya’kûb Paşa Mahallesi ahâlîsinden Ya’kûb Bey oğludur. Sipâhî meşâhîrinden olup hayli müddet Amasya kethüdâyeri olarak Gürcistân ve Kafkas Muhârebeleri’ne iştirâk etdi. 1010 sâline doğru vefât eyledi. Oğlu Veli Bey’dir.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasya'nın Yakub Paşa Mahallesi halkından Yakub Bey'in oğludur. Sipahilerin ünlülerinden olup uzun süre Amasya kethüdayeri olarak Gürcistan ve Kafkas Savaşları'na katıldı. 1010 [1601-02] yılına doğru öldü. Oğlu Veli Bey'dir.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • ahâlî: halk, oturanlar
  • sipâhî: timar ya da zeamet geliriyle geçinen atlı asker
  • meşâhîr: ünlüler
  • kethüdâyeri: kethüda yeri; sancakta askerî bir görev unvanı olarak anlaşılır, ayrıntısı doğrulanamadı
  • muhârebe: savaş
  • iştirâk etdi: katıldı

Yakub Paşa Mahallesi

Amasya'da Yakub Paşa adıyla anılan bir cami ve çilehane bulunur; mahalle adının bu yapıdan geldiği bir çıkarımdır, metin bunu söylemez. Amasya'daki Yakub Paşa Çilehane-Camii üzerine yazılmış bir makalenin özetinde yapının 1412'de vezir Yakub Paşa tarafından Halvetî şeyhi için yaptırıldığı belirtilir; makalenin tam metnine ulaşılamadığı için bu bilgi doğrulanamadı. Amasya zaviyelerini inceleyen bir çalışmada ise 1103 [1691-92] tarihli bir belgede Yakub Paşa Camii'nde ders vermek şartıyla bir zaviyedarın atandığı anılır. Yakub Bey ve oğlu Yakub'un bu yapıyla bir ilişkisi olup olmadığı bilinmiyor.

Gürcistan ve Kafkas Savaşları

Hüsameddin hangi seferleri kastettiğini yazmaz. Sipahinin ölümü 1010 [1601-02] olduğuna göre, bu savaşlar büyük olasılıkla 1578'de başlayan Osmanlı-Safevî savaşıdır; bu bir çıkarımdır. 9 Ağustos 1578'de Çıldır Savaşı Osmanlıların galibiyetiyle sonuçlanmış, Gürcistan'ın Atabeg ülkesinin geri kalanı fethedilmiş ve 1579'da Çıldır eyaleti kurulmuştur. Eyalet XVII. yüzyılın başında en geniş sınırlarına ulaşmış, o dönemde doksan yedisi zeamet, 559'u timar olmak üzere 656 timarlı sipahi çıkarmıştır. Amasya sancağının sipahilerinin bu eyaletin ordusuna ya da seferlerine hangi sıfatla katıldığı okunan kaynaklarda yer almaz; yani Yakub Bey'in hangi seferlere gittiği doğrulanamadı. Başka kaynaklarda Yakub Bey'e ve oğlu Veli Bey'e dair bilgiye rastlanmadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 7. Cilt, s. 375–375. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

7. Cilt içindekiler