Sâbıku’t-terceme Sofu Üveys Çelebizâde Fethullâh Çelebi mahdûmudur. Hakâlalı es-Seyyid Muhyiddîn Efendi’nin halka-i tedrîsinde tahsîl-i ulûm edib bir müddet ders-i âm, Amasya medreselerine müderris oldu. Sonra silk-i kudâta girip kasabât ve bilâda kadı olarak 1000 sâline doğru vefât etdi. Veysî Çelebi [368] demekle meşhûr idi.
Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL
Üveys Çelebi-Sofu Üveysoğlu
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 7. Cilt, s. 375 • Hazırlayan: Prof. Dr. Safi ARPAGUŞ- Prof. Dr. Ahmet Hakkı TURABİ
Özgün Metin
Araştırma Makalemiz
Editör: Mevlüt Erdem Öztürk
Günümüz Türkçesiyle
Bir önceki maddede adı geçen Sofu Üveys Çelebi'nin oğlu Fethullah Çelebi'nin oğludur. Hakâlalı Seyyid Muhyiddin Efendi'nin ders halkasında ilim tahsil etti. Bir süre ders-i âm olup Amasya medreselerinde müderris oldu. Sonra kadılar sınıfına girip kasabalarda ve şehirlerde kadı olarak 1000 [1591-92] yılına doğru öldü. Veysî Çelebi diye tanınırdı.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- sâbıku't-terceme: biyografisi daha önce geçen
- mahdûm: oğul
- halka-i tedrîs: ders halkası, hocanın çevresinde toplanan öğrenci topluluğu
- tahsîl-i ulûm: ilim öğrenme
- ders-i âm: herkese açık ders veren hoca; metinde müderrisliğe geçişten önceki bir ders görevi gibi anlaşılır (çıkarım)
- müderris: medresede ders veren hoca
- silk-i kudât: kadılar sınıfı
- kasabât ve bilâd: kasabalar ve şehirler
- meşhûr: tanınmış, adıyla anılan
Aile ve Ad
Madde, bir önceki maddede anlatılan Halvetî şeyhi Sofu Üveys Çelebi'nin torununu tanıtır; Hüsameddin'in verdiği zincire göre Veysî Çelebi, Üveys Oğulları adıyla anılan ailenin bir üyesidir. Veysî adı, Üveys adının kısaltılmış bir söyleyişi gibi görünür; Hüsameddin bu ailede ve komşu maddelerde Üveys, Veysî ve Vâyis biçimlerini birlikte kullanır. Bu bir çıkarımdır, metin bunu açıklamaz.
Hocası ve Kariyeri
Hocası "Hakâlalı Seyyid Muhyiddin Efendi"nin kim olduğu ve Hakâla'nın nerede bulunduğu okunan kaynaklarda belirlenemedi. Veysî Çelebi'nin hangi medreselerde ders verdiği, hangi kasabalarda kadılık yaptığı ve ölüm yeri de metinde yazılı değildir. Başka kaynaklarda Veysî Çelebi'ye ya da babası Fethullah Çelebi'ye dair bilgiye rastlanmadı.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 7. Cilt, s. 375–375. amasya.bel.tr