Esbak Amasya emîri Hacı Kutlu Şâhzâde Süleyman Şâh'ın mahdûmu ve sâbık Sivas beylerbeyi Kutlu Paşa'nın birâderidir. Amasya [163] vilâyeti Osmanlı idâresine geçdiği yıldan beri Osmanlı sarâyına alınmış, Osmanlı terbiyesi görmüş bir Amasyalı'dır. 805 senesi muharreminde Amasya emîr-i kebîri olmuşdur.
Fakat Aksak Timur Hân, bütün Osmanlı ilini eski beylerine ve kendi ordusuna iltihâk eden derebeylere i'âde ve taksîm eylediği esnâda Amasya emâretini Kara Devletşâh'a bahş etmişdi.
Şehzâde Süleyman Bey'in Edirne'ye firârından sonra boş, vîrân kalan Sivas vilâyetini Kürtoğulları'ndan meşhûr Mezîd Bey bin Yûsuf Bey işgâl ederek kaçan Sivaslılar'ı topluyor, vîrân olan şehri i'mâra çalışıyordu.
Mezîd Bey, Türkiye Târîhi'nde yazıldığı gibi ne harâmî ne de Kürd değildi. Sivas'ı Dulkadir ve Kutluoğulları'ndan kurtaran bir zât idi. Hacı Kutlu Şâh'ın birâderi evlâdından Yûsuf Bey bin Mehmed Bey'in oğlu idi.
Günümüz Türkçesiyle
Amasya'nın eski emîri Hacı Kutlu Şâhzâde Süleyman Şâh'ın oğlu ve Sivas'ın eski beylerbeyi Kutlu Paşa'nın kardeşidir. Amasya vilâyeti Osmanlı yönetimine geçtiği yıldan beri Osmanlı sarayına alınmış, Osmanlı terbiyesi görmüş bir Amasyalı'dır. 805 yılı muharreminde Amasya büyük emîri olmuştur.
Fakat Aksak Timur Han, bütün Osmanlı ilini eski beylerine ve kendi ordusuna katılan derebeylere geri verip paylaştırdığı sırada Amasya emirliğini Kara Devletşâh'a bağışlamıştı.
Şehzâde Süleyman Bey'in Edirne'ye kaçmasından sonra boş ve harap kalan Sivas vilâyetini Kürtoğulları'ndan ünlü Mezîd Bey bin Yûsuf Bey işgal ederek kaçan Sivaslılar'ı topluyor, yıkılan şehri onarmaya çalışıyordu.
Mezîd Bey, Türkiye Târîhi'nde yazıldığı gibi ne haramî ne de Kürt'tü. Sivas'ı Dulkadir ve Kutluoğulları'ndan kurtaran bir kişiydi. Hacı Kutlu Şâh'ın kardeşinin soyundan Yûsuf Bey bin Mehmed Bey'in oğluydu.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- esbak: önceki, eski
- mahdûm: oğul
- iltihâk: katılma
- i'âde: geri verme
- harâmî: eşkıya, yol kesen
Yâkût Paşa ve Amasya Emirliği
Yâkût Paşa'nın adı bir önceki maddede Çelebi Mehmed'in lalalarından biri olarak da geçmişti. Bugünkü kaynaklarda 1402'de Yakut Paşa'nın Amasya emîri olduğu, Timur'un Kara Devletşah'ı emîr atadığı, fakat halkın ve ileri gelenlerin onun yönetimini tanımayıp şehre sokmadığı yazılır. Bu bilgi, Hüsameddin'in bir sonraki maddede ayrıntılı anlattığı olaylarla örtüşür. Aynı kaynaklar Yakut Paşa'yı Hacı Kutlu Şehzade Süleyman Şah'ın oğlu ve Sinaneddin adıyla anılan bir Osmanlı emîri olarak tanıtır; 1413'te adını taşıyan mahallede bir imaret yaptırmıştır.
Mezîd Bey Üzerine
Son paragrafta Hüsameddin, Sivas'ı elinde tutan Mezîd Bey'in kökeni konusunda "Türkiye Târîhi"nde yazılanları reddeder. Bugünkü bir ansiklopedi maddesinde Mezid Bey, Kara Devletşah ve Taşan ailesiyle birlikte Ankara Savaşı'ndan sonra Timur'un hükümranlığını kabul eden yerel hanedanlar arasında sayılır. Mezîd Bey'in soyuna dair Hüsameddin'in verdiği bilgiyi doğrulayan ya da çürüten bir kaynağa rastlanmadı.
Kaynakça
Birincil kaynaklar
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 3. Cilt, s. 453–454. amasya.bel.tr
Akademik çalışmalar
Resmî kaynaklar