Fişe geçen dize, dünyanın derdinden de süsünden de el çeken bir soruyla açılır: "Neyneyim şu dünyanın gamı zinneti." Gümüşhacıköy'ün Akpınar köyünden Bektaş Yıldız bu parçayı 9 Temmuz 1943'te sazıyla okumuştur. Başlığı iki parçalıdır: "Neykerim" parçanın kendi adıdır, ayraç içindeki "Bozuḫ" ise türünü ya da çalınış biçimini bildiren bir ek gibi durur. Başka bir dizesi, notası ya da çözümlemesi bilinmiyor.

Künye

  • Repertuvar no: yok; TRT repertuvarının Amasya bölümünde bulunmaz
  • Kaynak kişi: Bektaş Yıldız (saz; doğum rumî 1312, yani 1896-1897; rençber; Gümüşhacıköy, Hamamözü bucağı, Akpınar köyü)
  • Derleme yeri ve tarihi: Gümüşhacıköy, 9 Temmuz 1943 (yer katalogda köşeli ayraç içinde)
  • Derleyen: Halil Bedii Yönetken, Muzaffer Sarısözen, Rıza Yetişen (Ankara Devlet Konservatuvarı)
  • Tür: fişte "Bozuḫ"; uzun hava (bozlak) olarak sınıflanır
  • Makam, usul: kayıtlı değil
  • Söz ve müzik: anonim olarak kayıtlı
  • Arşivdeki yeri: Folklor Arşivi, plak 1132/B-2
  • Kaynak yayın ve bağlantı: Kaya kataloğu, sıra 3701; tezin tam metni. TRT bağlantısı yoktur

Sözleri

Neyneyim şu dünyanın gamı zinneti

Bugünkü dille dize "Ne edeyim bu dünyanın gamını, zinetini" diye anlaşılabilir; "zinnet" yazımının süs anlamındaki "ziynet" olduğu anlamın akışından çıkar, ama kesin değildir. Başlıktaki "Neykerim" ile dizedeki "Neyneyim", "ne yapayım" sorusunun iki ayrı söylenişi gibi görünür. Kayıt, 1943 gezisinin plakları arasında, 1132 numaralı plağın B yüzünün ikinci sırasındadır.

Hikâyesi

Parçanın kimden öğrenildiği ya da hangi olay üzerine söylendiği kayıtlı değil. İcracı listesinin not sütunu okuyucunun kendisi hakkında tek bir ayrıntı korur: Yıldız sazı köyünden Hacı Ali'den öğrenmiştir ve Hacı Ali 1943'te artık hayatta değildir. Bu ayrıntı sazın aktarımını anlatır; "Neykerim"in sözlerinin ya da ezgisinin de aynı ustadan gelip gelmediğini söylemez.

Müzikal Özellikleri

Makam ve usulü vermeyen katalog, çalgılara dair notları topladığı ekte Bektaş Yıldız'ın sazı için iki kısa tespit yapar: düzeni "bozuk tertip"tir ve "perdeler bozuk fasılalarına tam uymaktadır." Başlıktaki "Bozuḫ" ile bu notlar arasında bir bağ kurmak cazip olsa da katalog bu bağı kurmaz; parçanın bozuk düzende çalındığı bir olasılık olarak kalır. Plağın A yüzünde Yıldız'ın "Fadimem" ve "Toḫadıñ Mezerliği" türküleri, B yüzünde önce "Karadağ Üstüne Ismarladım", sonra bu parça yer alır.

Okuyanlar ve Kayıtlar

Neykerim için elde yalnız 1943 kaydı var. Yıldız'ın aynı plağa okuduğu "Toḫadıñ Mezerliği" TRT repertuvarına Tokat'ın Mezerliği adıyla girmiştir. Bir sonraki plağı açan divanı Beni Bir Dost Yareledi ile aynı gün Osman Atmaca'dan alınan Bozuh sitede ayrı sayfalarda anlatılmıştır; ikincisinde "bozuk" adının katalogdaki öbür kullanımları da ele alınır. Uzun havaların yöre ezgileri içindeki yerine Yeşilırmak'ın Ezgisi yazısında değinilmiştir.

Kaynakça

Çevrimiçi kaynaklar