Amasya'nın geleneksel tatlıları arasında en az malzemeyle en çok söz ettiren, Unutma Beni'dir. Tarifi bir köy ekmeğine, bir bardak üzüm pekmezine ve bir avuç cevize dayanır; adı ise şehirde kuşaklardır anlatılan bir ayrılık hikâyesinden gelir. Tatlı uzun süre köy evlerinin ve komşu sofralarının bilgisi olarak kaldı. 2000'li yıllarda Amasya Valiliği'nin yayımladığı yemek kitabında yazıya geçti, ardından belediyenin ve üniversitenin hazırladığı tarif kitaplarına ve akademik çalışmalara girdi, 2023'te de Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından coğrafi işaretle tescil edildi. Bugün hem köy mutfağının bir hatırası hem de resmî bir tanımı, ölçüsü ve denetçisi olan yöresel bir ürün olarak yaşıyor.

Şehzadeler Şehrinin Mutfağında Bir Ekmek Tatlısı

Amasya, Osmanlı döneminde şehzadelerin devlet idaresini öğrenmek üzere gönderildiği şehir olarak bilinir ve yemek kültürü de bu geçmişle birlikte anılır. Amasya Valiliği'nin hazırlattığı Amasya Mutfağı kitabının giriş bölümü, şehrin padişah adaylarına bir okul, bir akademi görevi gördüğünü ve bu yüzden "sultanlara lâyık lezzet, görünüm ve kalitede kendine özgü yemekler" bulduğunu söyler. Kitaba göre Amasya keşkeği, ustaca bir işçilikle "bütün keşkekler bir yana, Amasya keşkeği bir yana" dedirtecek bir yere varmış, kuru bakla ile etin birleştiği baklalı dolma da emek isteyen bir sanat eseri sayılmıştır. Aynı girişte tatlılar için dikkat çekici bir karşılaştırma yapılır: şehzade sarayında yenen yaş pasta, yoksul bir ailenin zekâsıyla vişneli ekmeğe dönüşmüş, öte yandan bayat ekmekler atılmayıp "Unutma beni adı altında dünya mutfağına yeni bir tatlı türü" kazandırılmıştır.

Bu ifade tatlının Amasya mutfağındaki konumunu iyi gösterir. Saray sofrasının gösterişi bir yanda, sıradan evin tasarrufu öbür yanda dururken, ikisi de şehrin tatlı kültürünün parçası sayılmıştır. Amasya'nın bilinen sofra düzeninde büyük tatlılar başka yerdedir: dışarıdan gelen ve gece kalan konuğa kurulan, sırasıyla toyga çorbası, bütün et, pirinç pilavı, sinisu böreği, bamya ve tatlıdan oluşan altı kaplık "ağır misafir" sofrasında tatlı olarak tırtıl baklava, kuymak ya da gömlek kadayıfından biri sunulur. Gerdek gecesi için hazırlanan "güvey önü" tepsisinde de bütün et ve pilavın yanına tırtıl baklava konur. Unutma Beni'nin bu tören sofralarında anıldığına dair bir kayıt görülmez; tatlı daha çok gündelik hayatın, ekmeğin fazlasıyla ocağın başında hazırlanan ev tatlısıdır.

Amasya'nın yemek gelenekleri, tatlının hangi ortamda anlam kazandığını da düşündürür. Yerel kültür derlemelerine göre Amasyalı çok misafirperverdir ve her öğünde sofrasında bir konuk görmek ister; o gün konuk yoksa bir yoksulu sofraya çağırıp yemeği onunla bölüşür. Düğünlerde, özellikle köy düğünlerinde keşkek, pilav, et ve helva kazanları kaynatılır, taziye evine komşular pişirdikleri yemeği tepsilerle gönderir, hacı adaylarına yol azığı olarak peksimet ve iki kez kızartılmış lokum biçimli ekmekler verilir. Bu geleneklerde ekmeğin, paylaşmanın ve uğurlamanın sürekli bir yeri vardır. Unutma Beni'nin bu listede ayrı bir tören yemeği olarak yazılmadığı, ama aynı değerler dünyasından çıktığı söylenebilir; bu bir yorumdur ve kaynaklarda doğrudan ifade edilmemiştir.

Adının Hikâyesi

Tatlının adına bağlanan anlatı, kaynakların hemen hepsinde aynı çerçeveyle geçer. Genç bir kadın, eşi askere gittiğinde kendisinin unutulmasından çekinir ve ona bu tatlıyı yapar. Tatlı, her lokmada evi, memleketi ve kendisini hatırlatması dileğiyle hazırlanmış bir veda armağanıdır; adı da bu dileği taşır. Haberlerde tatlı kimi zaman bir "veda tatlısı" olarak da anılır. Ancak hikâyenin hangi yıla, hangi köye ya da hangi aileye ait olduğunu söyleyen bir belge ortaya konmamıştır. Tatlıyı yazıya geçiren ilk kitaplar da hikâyeye değinmez; ne Amasya Valiliği'nin 2010 tarihli yemek kitabında ne de 2021'de belediyenin yayımladığı tarif kitabında askere giden eşten söz edilir, coğrafi işaret belgesi de yalnızca tarifi ve ürünün yöreyle bağını anlatır. İncelenen kaynaklarda hikâye, tescilden sonra yayımlanan haber ve tanıtım yazılarında görülür.

Bu nedenle olay, yerel bir rivayet olarak değerlendirilir. Aktaran kaynakların kendileri de "dilden dile dolaşan" ya da "rivayete göre" gibi ifadeler kullanır. Askere uğurlama, Anadolu'da ağıtların, türkülerin ve hatıraların sürekli konusudur ve Amasya'da bugün de canlı bir törendir. Amasya Belediyesi'nin yöresel lezzetler kitabı, özel gün yemekleri arasında "asker uğurlama yemeği"ni ayrıca sayar: evladını askere gönderen aile, eş dost ve akrabanın katıldığı uğurlamadan önce bir sofra kurar ve gelenlere çorba, bütün et, pilav, keşkek ve tatlıdan oluşan bir menü sunar. Kitap bu sofradaki tatlının adını vermez. Rivayetteki genç kadının elindeki imkân ise çoğu zaman evdeki ekmek, pekmez ve cevizdi. Tatlının adı ile malzemesi arasındaki bu uyum hikâyeyi inandırıcı kılar, ama kesinlik kazandıran bir delil değildir.

Amasya Toprak Kadın Girişimi Üretim ve İşletme Kooperatifi Başkanı Döndü Olgun, tatlıyı anlatırken hikâyeyi şöyle anlatır: "Bu tatlının hikâyesi, genç kadının askere giden eşine duyduğu sevgiye dayanıyor." Aynı konuşmada tatlının israfı önleyen yanına da değinir ve ona "geri dönüşümün en tatlı örneği" der. Başka bir anlatımda Olgun, tatlının sevginin, emeğin ve paylaşmanın simgesi sayıldığını söyler. Bu sözler, tatlının hem bir duyguyu hem de bir tasarruf alışkanlığını taşıyan bir yemek olarak görüldüğünü ortaya koyar.

Tarifin Yazıya Geçişi

Unutma Beni'nin incelenen kaynaklar arasındaki en eski yazılı tarifi, Amasya Valiliği'nin Amasya Mutfağı adlı iki dilli kitabındadır. Valiliğin 42 numaralı yayını olan kitabın editörü H. Harun Yörgüç'tür; ilk baskısı Ekim 2006'da, ikinci baskısı Şubat 2010'da ikişer bin adet yapılmıştır. Önsözü dönemin valisi M. Celalettin Lekesiz yazmış ve kitabın "özellikle ev hanımlarının başucu kitabı" olmasını dilemiştir. Tarifler, kitabın künyesine göre, Amasya Anadolu Kız Meslek Lisesi'nin yiyecek içecek hizmetleri öğretmenleri, okulun öteki öğretmen ve yöneticileri, adları tek tek yazılmış ev hanımları, usta öğreticiler ve aşçılarla birlikte derlenmiştir. Unutma Beni tarifi, ikinci baskının seksenci sayfasında, Türkçe ve İngilizce olarak yan yana verilir; tatlının İngilizce adı "Forget Me Not" diye yazılmıştır. İlk baskıda tarifin aynı biçimde yer alıp almadığı, incelenen nüshadan anlaşılamamaktadır.

Kitabın tatlılar bölümü, Unutma Beni'yi kendi ailesinin içinde gösterir. Aynı bölümde vişneli ekmek, höşmerim, pekmezli yumurta, elma tatlısı, elma hoşafı, teltel denilen pişmaniye ve gömlek kadayıfı yer alır. Bunlardan höşmerim, yağda kavrulan una sulandırılmış pekmez şerbeti eklenerek, pekmezli yumurta da tereyağında kaynatılan üzüm pekmezine yumurta çırpılarak yapılır; her ikisinin de tatlandırıcısı Unutma Beni'deki gibi pekmezdir. Kitabın girişindeki bir başka sözü de anmak gerekir: yazar, çeşitli illerde çıkan yemek kitaplarındaki pek çok tarifin "1-2 harf değiştirilerek Amasya yemekleri arşivinden aynen alındığı"nı ileri sürer. Bu, kitabın yerel mutfağa sahip çıkma kaygısıyla hazırlandığını gösteren bir iddiadır; tek tek örneklerle desteklenmemiştir.

İkinci önemli derleme, Amasya Belediyesi'nin Orta Karadeniz Kalkınma Ajansı'nın 2020 yılı teknik destek programıyla yürüttüğü "Amasya Mutfağı Gastronomide Markalaşıyor" projesi kapsamında 2021'de hazırlanan Amasya Yöresel Lezzetleri kitabıdır. Kitabın danışmanları arasında Amasya Üniversitesi'nden Erdal Ünsalan ve Kenan Pala bulunur, yemekleri akademisyenler ve şefler hazırlamıştır. Unutma Beni burada doksan altıncı sayfada, altı kişilik bir tarif olarak ve otuz dakikalık hazırlama ve pişirme süresiyle verilir; "reçetenin kaynağı" kısmına "Anonim" yazılmıştır. Bu not, tarifin belli bir kişiye ya da aileye bağlanmadığını, halkın ortak bilgisine dayandığını kabul eder.

Tatlı akademik yayınlara da bu iki kitap üzerinden girmiştir. Aykut Şimşek ile Göksu Demircan'ın Amasya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi'nde Aralık 2020'de yayımlanan, Amasya'ya gelen yerli turistlerin Amasya mutfağına bakışını inceleyen makalesi, vişneli ekmek ve Unutma Beni hakkındaki cümleyi Yörgüç'ün kitabına dayanarak aktarır. Erdal Ünsalan ile Kenan Pala'nın Aralık 2022'de yayımlanan, Amasya'nın gastronomi turizmi potansiyeline ilişkin çalışması da aynı bilgiyi tekrarlar, geleneksel Amasya yemekleri tablosunda Unutma Beni'yi tatlılar arasında gösterir ve altı kişilik tarifini verir. Bu çalışmanın coğrafi işaretli ürünler tablosunda tatlı henüz yer almaz; o tarihte Amasya'nın gastronomiyle ilgili tescilli ürün sayısı dokuz olarak verilir.

Malzeme ve Yapılış

Kitaplardaki Tarif

Valiliğin yemek kitabındaki tarif oldukça kısadır. Bir su bardağı pekmez, iki yemek kaşığı şeker, bir su bardağı su ve köy ekmeği yeterlidir. Pekmez şekerle birlikte şurup kıvamına gelene kadar pişirilir, dilimlenmiş ekmekler içine atılır ve iki tarafı da pişirilir. Ekmekler bir kevgirle şerbetten alınır, üzerine ceviz dökülerek servis yapılır. Belediyenin 2021 tarihli kitabı aynı tarifi ölçüleri biraz daha belirleyerek tekrarlar: bir su bardağı üzüm pekmezi, iki yemek kaşığı şeker, bir su bardağı su, altı dilim köy ekmeği ve bir çay bardağı ceviz içi. Böylece her kişiye bir dilim ekmek düşen, cevizi de ölçülü bir tatlı ortaya çıkar.

Sonraki yıllarda basında yayımlanan tarifler bu çerçeveyi biraz farklı aşamalarla anlatır. Bunlara göre bayatlamış köy ekmeği önce fırında kızartılır, pekmez bir miktar suyla tencerede kaynatılarak şerbet hâline getirilir, kızaran ekmekler aynı tencerede şerbetle ıslatılır ve tepside, üzerine ceviz serpilerek sunulur. Yani kitaplardaki tarif ekmeği doğrudan şerbette pişirirken, yeni anlatımlar önce fırında kızartıp sonra şerbete yatırır. İkisi de aynı tatlının tarifi olarak sunulur ve aralarındaki fark, kaynaklarda bir tartışma konusu yapılmamıştır.

Tescil Belgesindeki Tarif

Coğrafi işaret belgesi, tatlıyı ilk kez ölçüleri gramla verilmiş bir üretim yöntemine bağlar. Belgeye göre beş kişilik bir Unutma Beni için 350 gram beyaz şeker, 700 mililitre üzüm pekmezi, bir litre su, 500 gram bayat tam buğday ekmeği ve 200 gram ceviz içi gerekir. Bir tencerede kaynatılan suya şeker ve pekmez eklenip karıştırılır, bayat köy ekmekleri yedi santim kalınlığında doğranarak kaynayan karışıma batırılıp çıkarılır, üzerine ceviz içi serpilir ve tatlı tepside ya da porsiyon hâlinde servis edilir. Bu tarif, kitaplardakinden belirgin biçimde daha bol şerbetlidir: ekmek miktarına göre pekmez ve şeker oranı yüksektir ve ekmek şerbette pişirilmek yerine kısa bir süre batırılıp alınır. Belgedeki ekmek de "tam buğday" diye tanımlanır; kitaplardaki "köy ekmeği" ifadesi ise belgenin yapılış kısmında aynen korunmuştur.

Pekmez, Ekmek ve Ceviz

Üzüm pekmezi, köy ekmeği ve ceviz bütün anlatımlarda değişmeyen üç malzemedir ve üçü de Amasya'nın kendi ürünüdür. Belediyenin kitabı, Evliya Çelebi'nin Amasya'yı anlatırken şehrin ekmeklerini, kırk çeşit armudunu, on bir türlü kirazını, yedi türlü üzümünü ve yedi çeşit ayvasını saydığını hatırlatır. Aralık 2025'te basına yansıyan bir haber, Amasya'da pekmez kaynatma geleneğinin bugün de canlı olduğunu beklenmedik bir yoldan gösterir: şehir merkezine bağlı Şeyhcui Mahallesi'nde orman yolu kenarındaki kayalıkta yıllar içinde içine birkaç kişinin sığabileceği oyuklar açılmış, bunların üzüm pekmezi yapımında kullanılan killi toprağı almak için kazıldığı anlaşılmıştır. Haberde konuşan Ercan Eftelioğlu, bu toprak kullanılmadığında pekmezin kıvamının istenildiği gibi tutmadığını ve yöntemin yörede bilinen bir uygulama olduğunu söyler. Tatlının şerbetine giren pekmez, böyle bir emeğin ürünüdür.

Verim, tatlının ekonomik yanını anlatan en çok tekrarlanan bilgidir. Tarifi büyüklerinden öğrendiğini söyleyen Arzu Keskin, bir köy ekmeğiyle yaklaşık yirmi porsiyon Unutma Beni çıkarılabildiğini belirtir ve tatlının "çok maliyetli bir tatlı türü" olmadığını, yedikçe insanın yiyesi geldiğini söyler. Haberlerde ayrıca tatlının, besleyici değeri yüksek olan üzüm pekmezi sayesinde kış aylarının tatlısı sayıldığı, kısa sürede hazırlanabildiği için ev hanımlarının tercih ettiği anlatılır. Şerbet ocakta kaynarken ekmeğin dilimlenmesi ve cevizin dövülmesi dışında bir hazırlık gerektirmeyen bu tatlı, hamur mayalamayı ya da uzun bekletmeyi gerektiren tatlılardan açıkça ayrılır.

Bayat Ekmeğin Değeri

Anadolu'da ekmek, sofranın en saygı gören parçasıdır; yere düşeni öpüp alnına götürmek, bayatını atmak yerine başka bir yemeğe çevirmek yaygın bir alışkanlıktır. Amasya'da da bu alışkanlığın izleri bellidir. Valiliğin kitabı, saray pastasının vişneli ekmeğe, bayat ekmeğin de Unutma Beni'ye dönüştüğünü aynı cümlede söyler ve iki tatlıyı yoksul evin becerisinin ürünü olarak sayar. Tatlının köy ekmeğiyle yapılması da bu bağlamda anlam kazanır; köyde ekmek evde pişirilir ya da köy fırınından alınır ve bir iki gün sonra sertleşir.

Vişneli ekmek, Unutma Beni'nin en yakın akrabasıdır ve ikisini yan yana koymak tatlının karakterini daha iyi gösterir. Valiliğin kitabındaki tarife göre vişneli ekmek için bir bayat ekmek dilimlenir, her dilime tuzsuz tereyağı sürülüp fırında kızartılır, bir kilo çekirdeği çıkarılmış vişne iki su bardağı şekerle pişirilerek şerbeti ekmeklerin üzerine dökülür ve ceviz serpilerek soğuk servis edilir. Orta Karadeniz Kalkınma Ajansı'nın Amasya lezzetlerini tanıtan yayını da vişneli ekmeği "şehzade sarayında yenilen bir tür tatlı" olarak anar ve hemen ardından Unutma Beni'yi "yine bayat ekmekle hazırlanan ve pekmezle tatlandırılan" bir tatlı diye tanıtır. İki tatlı aynı fikrin iki ayrı yorumudur: biri tereyağı, mevsimlik vişne ve bol şekerle daha zengin bir sofraya, öteki yalnızca pekmez ve cevizle yılın her mevsiminde kurulabilen köy sofrasına aittir.

Güncel anlatımlar bu yönü sürdürülebilirlik diliyle öne çıkarır. Bayat ekmeğin tatlıya çevrilmesi, gıda israfının tartışıldığı bir dönemde "geleneksel bir geri dönüşüm örneği" olarak sunulur. Bu yorum bugünün bakışıyla yapılmış bir okumadır ve tatlının doğuşunu açıklayan bir belgeye dayanmaz. Eski köylü için bayat ekmek, çöpe atılması düşünülmeyen bir nimetti ve tatlı bu tutumun doğal bir sonucuydu.

Coğrafi İşaret

Başvuru ve Tescil

Unutma Beni'nin coğrafi işaret başvurusunu, Amasya merkeze bağlı Ziyaret beldesinin belediyesi yapmıştır. Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtlarına göre başvuru 24 Ağustos 2022'de C2022/000267 numarasıyla yapılmış, tatlı 20 Kasım 2023'te 1497 tescil numarasıyla "Amasya Unutma Beni Tatlısı" adıyla tescil edilmiştir. Koruma, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca başvuru tarihinden itibaren geçerlidir. Coğrafi işaretin türü mahreç işaretidir, yani tescil ürünün yöreyle kurduğu ün bağına dayanır; belgeye göre bu tatlının bütün üretim aşamaları coğrafi sınır içinde gerçekleştirilmelidir. Ürün grubu "fırıncılık ve pastacılık mamulleri, hamur işleri, tatlılar", coğrafi sınır ise Amasya ilinin tamamıdır. Basında tescil, Amasya Valiliği ile Ziyaret Belediyesi'nin ortak girişimi olarak anılmıştır.

Bu tarihler, daha önce yayımlanan haberlerle de örtüşür. Orta Karadeniz Kalkınma Ajansı'nın Ocak 2023 tarihli haberinde Amasya'nın tescilli ürün sayısı on sekiz olarak verilir; en son tescil edilen ürün Amasya Cevizli Ballı Baklavası'dır ve belgesi 12 Ocak'ta Amasya'da düzenlenen programla takdim edilmiştir. Aynı haber, başvuru aşamasındaki yirmi iki ürünü sayarken Unutma Beni Tatlısı'nı da bu listede gösterir. Aynı başvuru listesinde Amasya Balı, Amasya Hünnabı, Amasya Hünnap Pekmezi, Sakala Çarpan Çorbası, Amasya Şehzade Kebabı, Kaypak (Piruhi), Merzifon Karası Üzümü, Taşova Ekmeği, Ziyaret Köy Ekmeği, Ziyaret Sini Çöreği ve Ziyaret Yer Çöreği gibi ürünler de bulunur. Ziyaret adını taşıyan ürünlerin sayısı, küçük beldenin belediyesinin yöresel ürünleri kayıt altına alma işine ne kadar ağırlık verdiğini gösterir. Bu ürünlerin hangilerinin sonradan tescil edildiği, burada başvurulan kaynaklarda yer almamaktadır.

Tanım ve Denetim

Tescil belgesi tatlıyı şöyle tanımlar: bayatlamış tam buğday ekmeğinin dilimlenip kaynayan su, beyaz şeker ve üzüm pekmezinden oluşan karışımda ıslatılması ve üzerine ceviz içi dökülmesiyle Amasya ilinde üretilen tatlı. Belgeye göre tatlının Amasya'da köklü bir geçmişi vardır, yörenin mutfak kültüründe önemli bir yer tutar, "önemli günlerde ve günlük öğünlerde sıklıkla tüketilir" ve günlük olarak üretilip tüketilir. Yöreyle ün bağı da bu yaygınlığa dayandırılmıştır. Belgenin bu ifadesi, tatlının şehir merkezlerinde pek yapılmadığını söyleyen yerel tanıklıklarla tam örtüşmez; belge tatlının bütün il ölçeğindeki yerini, tanıklar ise kent ile köy arasındaki farkı anlatıyor olabilir.

Belge, adın nasıl kullanılacağını ve ürünün nasıl denetleneceğini de düzenler. "Amasya Unutma Beni Tatlısı" ibareli logo ile mahreç işareti amblemi ürünün kendisinde ya da ambalajında, bu mümkün değilse işletmede kolayca görülecek bir yerde bulundurulur. Denetim, Ziyaret Belediyesi'nin koordinasyonunda, belediyeden, Amasya Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Otel, Lokanta ve İkram Hizmetleri Bölümü'nden ve Amasya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nden birer uzmanın katıldığı üç kişilik bir kurul tarafından yapılır. Kurul yılda bir kez düzenli olarak, gerek görüldüğünde ya da şikâyet olduğunda da her zaman denetime çıkar; malzemelerin ve miktarlarının, üretim yönteminin, servis biçiminin ve adla logonun kullanımının belgeye uygunluğuna bakar. Böylece bir köy evinin göz kararı tatlısı, kâğıt üzerinde gram gram ölçülen ve denetçisi belli bir ürün hâline gelmiştir.

Yeniden Canlanışı

Tatlının yakın dönemdeki durumunu, 2024 baharında Amasya'daki bir meslek lisesinde yapılan çalışma iyi gösterir. İlduş Hatun Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'nde Yiyecek İçecek Hizmetleri Öğretmeni Bilsen Bodur, tatlının köylerde yapıldığını, şehir merkezlerinde ise pek yapılmadığını hatırlatır. Çocukluğunda annesinin de bu tatlıyı yaptığını söyleyen Bodur, tatlıyı öğrencilere öğreterek sofraları tatlandırmasını sağlayacaklarını anlatır. Bodur'un adı, valiliğin 2010 tarihli Amasya Mutfağı kitabının katkıda bulunanlar listesinde de, o zaman Amasya Anadolu Kız Meslek Lisesi'nde görevli bir yiyecek içecek hizmetleri öğretmeni olarak geçer. Tarifi kitaba geçiren kuşak ile onu yeniden öğrencilere öğreten kuşak arasında böylece doğrudan bir bağ bulunur.

Aynı haberde okul müdürü Zübeyde Komaç, tescilli tatlıyla yarışmalara katılmaya başladıklarını ve "gayet ekonomik, besleyici ve kültürel değeri olan" bir tatlıyı yapıp sunmanın okul için gurur verici olduğunu belirtir. Öğrencilerden Seda Koçak ise "Unutma beni tatlısını unutturmayacağız" der. Bodur'un sözü, tatlının kuşaklar boyunca köy mutfağında yaşadığını, kent merkezinde ise yaygın olmadığını gösterir. Tescil ve okul çalışmaları bu tarifi görünür kılmıştır. Ocak 2026'da yayımlanan haberlerde Döndü Olgun ve Arzu Keskin gibi kadın üreticilerin tatlıyı tanıttığı görülür. Amasya mutfağını anlatan rehberlerde ve belediyenin yöre mutfağı tanıtımında da tatlı; kuymak, yuka tatlısı, gömlek kadayıfı ve vişneli ekmekle birlikte şehrin tatlıları arasında sayılır.

Bugün Nasıl Yapılır

Tatlı bugün ev mutfağında kolayca yapılır. Bir su bardağı üzüm pekmezi, iki yemek kaşığı toz şeker ve bir su bardağı su, bir tencerede şurup kıvamına gelene kadar kaynatılır. Dilimlenmiş ve tercihen fırında hafifçe kızartılmış bayat köy ekmeği şerbetin içine atılır, iki yüzü de şerbeti çekince kevgirle alınıp tabağa dizilir ve bolca dövülmüş cevizle servis edilir. Daha şerbetli bir sonuç isteyenler tescil belgesindeki oranı izleyebilir; orada ekmek, şekerle tatlandırılmış bol pekmezli suya yalnızca batırılıp çıkarılır. Yumuşayan ekmek ile çıtır ceviz, tatlının tek karşıtlığıdır; geleneksel tarifte krema, çikolata ya da başka bir ek yoktur.

Kronoloji

Ekim 2006: Amasya Valiliği'nin H. Harun Yörgüç editörlüğündeki Amasya Mutfağı kitabının ilk baskısı yapılır.

Şubat 2010: Kitabın ikinci baskısı yayımlanır; Unutma Beni tarifi tatlılar bölümünde Türkçe ve İngilizce olarak yer alır.

31 Ocak 2013: Kitaptaki Unutma Beni tarifi, çevrimiçi kültür envanterine eklenir.

Aralık 2020: Şimşek ve Demircan'ın Amasya mutfağı üzerine makalesi, tatlıyı Yörgüç'ün kitabına dayanarak anar.

2021: Amasya Belediyesi'nin Amasya Yöresel Lezzetleri kitabı, tatlıyı altı kişilik "anonim" bir tarif olarak yayımlar.

24 Ağustos 2022: Ziyaret Belediyesi, Amasya Unutma Beni Tatlısı için coğrafi işaret başvurusu yapar.

Ocak 2023: Unutma Beni Tatlısı, Amasya'nın coğrafi işaret başvurusu bulunan ürünleri arasında anılır.

20 Kasım 2023: Tatlı, 1497 numarayla mahreç işareti olarak tescil edilir.

26 Nisan 2024: Tatlının İlduş Hatun Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'nde yeniden yapıldığı haberi yayımlanır.

Ocak 2026: Kadın girişimciler tatlıyı hikâyesi ve tarifiyle tanıtır, haberler ulusal basında yer alır.

Kaynakça

Akademik çalışmalar

  • Erdal Ünsalan, Kenan Pala, "Amasya İlinin Gastronomi Turizmi Potansiyeline Yönelik Kavramsal Bir Çalışma", Aralık 2022: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2517073
  • Aykut Şimşek, Göksu Demircan, "Amasya'ya Gelen Yerli Turistlerin Amasya Mutfağına Yönelik Algılarının Belirlenmesi", Amasya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, S. 8, Aralık 2020, s. 185-205. amasya.bel.tr

Resmî kaynaklar

Diğer kaynaklar

Çevrimiçi kaynaklar