AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Ahmed Ağa-Türedîoğlu el-Hâc

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 195 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Amasya eşrâfından el-Hâc Hüseyin Ağa bin Mehmed bin Celali Hüseyin Ağa bin Tokatî Kâsım Ağa’nın oğludur. On yedinci bölüğe yeniçeri kaydedilip hayli muhârebâta girdi. Mükerreren Amasya serdârı meclis-i hâciyân ve a’yân azâsı olup 1151 senesi hudûdunda vefât etdi. A’yân-ı zâbitândan idi.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Amasya eşrafındandır. Hacı Hüseyin Ağa'nın oğludur; Hüseyin Ağa, Mehmed'in oğludur; Mehmed de Celalî Hüseyin Ağa'nın oğludur; Hüseyin Ağa da Tokatlı Kâsım Ağa'nın oğludur. On yedinci bölüğe yeniçeri olarak kaydedildi ve epeyce savaşa katıldı. Birçok kez Amasya serdarı, hacılar meclisi ve ayan meclisi üyesi oldu. 1151 [1738-39] yılı dolaylarında vefat etti. Ayan sınıfından subaylardandı.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • eşrâf: kentin saygın ve soylu aileleri
  • bölük: yeniçeri ocağında asker birimi; metinde on yedinci bölük anılır
  • muhârebât: savaşlar
  • serdâr: başkan, komutan
  • meclis-i hâciyân: hacca gitmiş kişilerin meclisi
  • a'yân: kentin ileri gelenleri; yerel yönetimde söz sahibi kişiler
  • zâbitân: subaylar, görevliler

Aile Soyu ve Görevleri

Madde, Hüsameddin'in sık kullandığı biçimde, kişiyi dört kuşaklık baba soyuyla tanıtır. Soyun en gerisindeki Tokatlı Kâsım Ağa, ailenin Tokat kökenli olduğunu düşündürür; ancak bu bilgiyi doğrulayan ya da genişleten başka bir kaynağa rastlanmadı. Hacı Hüseyin Ağa'nın yeniçeri bölüğünde yer alması, savaşlara katılması ve ardından Amasya'daki hacı ve ayan meclislerinde yer alması, kapıkulu ocağının askeri olarak başlayan kişinin kentte nasıl yerel bir yönetici sıfatı kazandığını gösterir. Aynı yıllarda yaşayan ve komşu maddelerde anılan Hacı Yûsuf Ağa'nın da benzer biçimde serdarlık ve meclis üyeliği yaptığı görülür (629. madde).

Hüsameddin maddeyi "ayan-ı zâbitândan" sözüyle kapatır. Buradaki "ayan" ve "zabit" birlikte kullanılmış olup kişinin hem askerî kökeninin hem de yerel yönetimdeki payının altını çizer. Madde bundan öte bir ayrıntı vermez; hangi savaşlarda bulunduğu, ölüm yeri ya da vakıf ve eserleri yazılmamıştır. Başka kaynaklarda bu kişiye dair bilgiye rastlanmadı.

Kaynakça

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 195–195. amasya.bel.tr

6. Cilt içindekiler