AMASYA 05

Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL

Ahmed Bey-Nâsıreddîn Atabeg

Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 109 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU

Özgün Metin

Bâlâda Atabeg, Emîr Nâsıreddîn Ahmed Bey unvânı altında tercemesi geçdi. Diğer Mevlânâ Ahmed Çelebi-Rükneddîn [338] es-Sinobî de yukarıda Ebu’l-Berekât Rükneddîn Ahmed Çelebi unvânı altında yazıldı. Diğer kale dizdârı Şâdî Beyzâde Ahmed Bey-Emîr Kemâleddîn de aşağıda Kemâleddîn Ahmed Bey-Dizdâr diye tercemesi gelir.

Araştırma Makalemiz Editör: Mevlüt Erdem Öztürk

Günümüz Türkçesiyle

Atabeg Emîr Nâsıreddîn Ahmed Bey'in hâl tercümesi yukarıda bu başlık altında geçti. Aynı adı taşıyan Mevlânâ Ahmed Çelebi-Rükneddîn es-Sinobî de yukarıda "Ebu'l-Berekât Rükneddîn Ahmed Çelebi" başlığı altında yazıldı. Yine aynı adı taşıyan kale dizdarı Şâdî Beyzâde Emîr Kemâleddîn Ahmed Bey'in hâl tercümesi ise aşağıda "Kemâleddîn Ahmed Bey-Dizdâr" başlığı altında gelecektir.

Açıklamalar ve Araştırma

Metindeki Eski Kelimeler

  • bâlâda: yukarıda, kitabın önceki sayfalarında
  • terceme: hâl tercümesi, kısa yaşam öyküsü
  • unvân: başlık, madde adı
  • dizdâr: kale komutanı

Bir Yönlendirme Maddesi

Bu madde kitapta yalnızca okuru doğru başlığa göndermek için konmuştur. Hüsameddin kişileri çoğunlukla asıl adlarına göre sıraladığı için "Ahmed" adını taşıyan pek çok kişi bu bölümde art arda gelir; lakabı ya da künyesiyle ayrı bir başlıkta anlatılanlar burada yalnızca anılmıştır.

Atabeg Nâsıreddîn Ahmed Bey, Amasya'da kendi adıyla anılan Atabey Medresesi'ni yaptıran ve soyundan gelenlere "Atabeyzâdeler" denen Selçuklu atabeyidir. Bugünkü araştırmalara göre Selçuklu sultanı II. Gıyâseddin Mesud ile oğlu Gazi Çelebi Tâceddin Altunbaş'ın atabeyliğini yapmış, 1322-1327 yılları arasında Amasya valiliğinde bulunmuş ve Amasya'yı Karamanoğlu Yahşi Bey'e karşı savunurken aldığı yarayla 1327'de ölmüştür. Torunu Ahmed Bey'in hâl tercümesi bu bölümde "Ahmed Bey-Atabegzâde" başlığıyla yer alır.

Sinoplu Rükneddîn Ahmed Çelebi, Hüsameddin'e göre Amasya'nın önde gelen âlimlerindendir. Adı benzediği için XV. yüzyıl başında Çelebi Mehmed'in emriyle yapılan Türkçe Acâibü'l-mahlûkât tercümesinin mütercimi olarak anılan "Rükneddîn Ahmed" ile karıştırılmamalıdır. Edebiyat tarihçileri o mütercim hakkında biyografik kaynaklarda hiçbir bilgi bulunmadığını belirtir; Günay Kut ise nüshalardaki "rüknüddîn" ibaresinin bir ad değil, "dinin direği" anlamında bir dua sözü olduğunu ileri sürmüştür. Şâdî Beyzâde Kemâleddîn Ahmed Bey hakkında ise başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.

Kaynakça

Birincil kaynaklar

  • Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 109–109. amasya.bel.tr

Akademik çalışmalar

Kitaplar

6. Cilt içindekiler