Amasya meşâyihinden Sirâceddîn Mûsâ Çelebi bin Ahmed bin Şu’ayb’ın mahdûmudur. Amasya’da tahsîl-i ulûm edib ders-i âm ve “Şeyh Sarâcoğlu” diye benâm oldu. 741 sâlinden sonra vefât etdi. Kibâr-ı ulemâdan olduğu da evrâk-ı resmiyyede görüldü.
Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar · İKİNCİ BÂB · BİRİNCİ FASIL
Ahmed Çelebi-Mevlânâ Şemseddîn
Ansiklopedi · Amasya Tarihi, 6. Cilt, s. 110 • Hazırlayan: Doç. Dr. Recep Orhan ÖZEL - Doç. Dr. Metin HAKVERDİOĞLU
Özgün Metin
Araştırma Makalemiz
Editör: Mevlüt Erdem Öztürk
Günümüz Türkçesiyle
Amasya şeyhlerinden Sirâceddîn Mûsâ Çelebi'nin oğludur; Mûsâ Çelebi de Ahmed'in, o da Şu'ayb'ın oğludur. Amasya'da öğrenim gördü, halka açık dersler verdi ve "Şeyh Sarâcoğlu" diye tanındı. 741 [1340-41] yılından sonra öldü. Büyük âlimlerden olduğu resmî belgelerde de görülmüştür.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- meşâyih: şeyhler, tarikat büyükleri
- tahsîl-i ulûm: ilim tahsili, öğrenim
- ders-i âm: camide herkese açık verilen ders; bu dersi veren âlime "dersiâm" denirdi
- benâm olmak: ün kazanmak, adı duyulmak
- kibâr-ı ulemâ: büyük, önde gelen âlimler
- evrâk-ı resmiyye: resmî belgeler
Kişi Hakkında Bilinenler
Başka kaynaklarda bu kişiye dair bilgiye rastlanmadı. Hüsameddin'in kendisi de ölüm tarihini kesin olarak bilmeyip "741'den sonra" demekle yetinir ve bilgisini adını gördüğü resmî belgelere dayandırır. Bu kayıtlar büyük olasılıkla vakfiye, hüccet ya da mahkeme belgeleridir; yazar başka maddelerde de kişilerin ölüm tarihlerini, adlarının şahit ya da taraf olarak geçtiği belgelerin tarihinden çıkarır. "741'den sonra" ifadesi de, adının geçtiği en geç belgenin 741 tarihli olduğunu düşündürür.
"Sarâcoğlu" lakabı, ailenin bir kolunun saraçlıkla, yani eyer ve koşum takımı yapımıyla uğraşmış olabileceğini akla getirir; ancak bu yalnızca adın anlamından çıkarılan bir tahmindir. Hüsameddin ailenin mesleği hakkında bir şey söylemez.
Okurun dikkatini çekmesi gereken bir nokta, birkaç sayfa sonra gelen "Ahmed Çelebi-Mevlânâ eş-Şeyh Şemseddîn" maddesidir. O maddedeki kişi de Şemseddîn lakaplı bir Ahmed Çelebi'dir, babası da Mûsâ Çelebi adında bir Amasya şeyhidir ve "Şeyhoğlu" diye anılır; ölüm tarihi ise 771 [1369-70] olarak verilir. Hüsameddin iki kişiyi ayrı ayrı yazmıştır; aralarında bir akrabalık bulunup bulunmadığı ya da tek bir kişinin iki ayrı belgeden gelen bilgilerle iki maddeye bölünüp bölünmediği, eldeki kaynaklarla belirlenememektedir.
Kaynakça
- Abdîzâde Hüseyin Hüsâmeddîn Yasar, Amasya Tarihi, Amasya Belediyesi Kültür Yayınları, 2022, 6. Cilt, s. 110–110. amasya.bel.tr