Amasyalıdır. “Sekbân Ali Ağa” demekle meşhûr bir yeniçeri zâbitinin mahdûmudur. Erbâb-ı tımardan olup muhârebelerde yararlıklar gösterdiğinden 1115 senesi zilka’desinde ser-çeşme olarak temâyüz etdi. 1116 senesi cumadelahiresinin sekizinci günü Amasya sancağı Beyi oldu.
1118 senesi saferinin evâ’ilinde Sadr-ı a’zam Çorlulu Ali Paşa’nın dâmâd ve hazinedârı Amasyalı Hacı Feyzullahzâde Ahmed Ağa’nın sâye-i ikbâlinde Mar’aş Beylerbeyi oldu.
Ba’de’l-azl Kayseriyye mutasarrıfı ve 1123 senesi cumâdelâhiresinde sânîyen Amasya mutasarrıfı olarak Rus harbine me’mûr oldu.
1124 senesi cumâdelûlâsında Rumeli Beylerbeyiliği pâyesi ile Özi Beylerbeyi ve muhâfızı 1127’de Adana Beylerbeyi olarak Mora harbine me’mûr oldu. 1128 senesinde Mora’nın fethinde Kalus muhâfızı oldu. 1130 senesi evâsıtında vefât etdi. Mahdûmu Ali Bey’dir. [611]
Günümüz Türkçesiyle
Amasyalıdır. "Sekban Ali Ağa" diye tanınmış bir yeniçeri subayının oğludur. Tımar sahiplerinden olup savaşlarda gösterdiği yararlıklarla 1115 yılı zilkade ayında serçeşme (öncü başı) olarak öne çıktı. 1116 yılı cemâziyelâhirenin sekizinci günü Amasya sancağı beyi oldu.
1118 yılı safer ayının başlarında, sadrazam Çorlulu Ali Paşa'nın damadı ve hazinedarı Amasyalı Hacı Feyzullahzâde Ahmed Ağa'nın himayesi sayesinde Maraş beylerbeyi oldu.
Görevden alındıktan sonra Kayseri mutasarrıfı oldu ve 1123 yılı cemâziyelâhirede ikinci kez Amasya mutasarrıfı olarak Rus seferine görevlendirildi.
1124 yılı cemâziyelevvelde Rumeli beylerbeyliği rütbesiyle Özi beylerbeyi ve muhafızı, 1127'de [1715] Adana beylerbeyi olarak Mora seferine görevlendirildi. 1128'de [1716] Mora'nın fethinde Kalus muhafızı oldu. 1130'un ortalarında [1718] vefat etti. Oğlu Ali Bey'dir.
Açıklamalar ve Araştırma
Metindeki Eski Kelimeler
- mahdûm: oğul
- zâbit: subay
- erbâb-ı tımar: tımar sahipleri, tımarlı sipahiler
- ser-çeşme: öncü başı, ileri gelen
- temâyüz: öne çıkma
- beylerbeyi: eyalet valisi
- mutasarrıf: sancağı yöneten vali
- ba'de'l-azl: görevden alındıktan sonra
- hazînedâr: hazine görevlisi
- sâye-i ikbâl: talih gölgesi, himaye
- muhâfız: bir kalenin ya da eyaletin koruyucu yöneticisi
- evâsıt: ortası
Sekban Lakabı
Ahmed Paşa'nın "Sekbânzâde" lakabı, babası Ali Ağa'nın sekban olmasından gelir. Sekban sözcüğü Farsça "köpek bakıcısı" anlamındadır. Başlangıçta saray av köpeklerini yetiştiren bu kişiler, sonradan askerî amaçla kullanılan birliklere verilen ad olmuştur. Yeniçeri Ocağı'na katılan sekbanlar otuz dört bölükten oluşurdu ve zamanı gelince tımara çıkarak sipahi de olabilirlerdi. Bu bilgi, Ahmed Paşa'nın "tımar sahiplerinden" olarak anılmasını açıklar: yeniçeri kökenli bir babanın oğlu, tımarlı sipahilik kapısından yükselmiştir.
Görev Basamakları
Hüsameddin'in verdiği görevler şu sırayı izler: Amasya sancak beyliği (1116), Maraş beylerbeyiliği (1118), Kayseri mutasarrıflığı, ikinci kez Amasya mutasarrıflığı (1123), Özi beylerbeyliği (1124), Adana beylerbeyliği (1127) ve Kalus muhafızlığı (1128). Maraş'a atanmasının nedeni olarak Amasyalı hemşehrisi Feyzullahzâde Ahmed Ağa'nın himayesi gösterilir.
Anılan seferler, aynı dönemin Rus ve Mora seferleridir. Hüsameddin 1128 tarihli Mora'nın fethini ve burada Kalus muhafızlığını belirtir, ancak yerin bugünkü adı ve görevin ayrıntıları için bu çalışmada bir kaynak okunmamıştır. Ahmed Paşa'ya ve oğlu Ali Bey'e dair başka kaynaklarda bilgiye rastlanmadı.
Kaynakça